Phân chia cổ phần khi ly hôn là vấn đề rất nhiều cặp vợ chồng gặp phải khi một bên hoặc cả hai bên cùng sở hữu cổ phần, phần vốn góp trong doanh nghiệp. Nếu xác định sai đây là tài sản chung hay tài sản riêng, việc chia tài sản có thể kéo dài, phát sinh tranh chấp lớn và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của cả hai bên.
Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân thường được xem là tài sản chung, nhưng khi xử lý cổ phần còn phải đối chiếu thêm quy định về chuyển nhượng và đăng ký cổ đông theo Luật Doanh nghiệp 2020.
Tại Văn phòng Luật sư Dragon, chúng tôi nhận thấy nhiều khách hàng hiểu rất rõ chuyện nhà đất, xe cộ khi ly hôn, nhưng lại lúng túng khi tài sản là cổ phần công ty, phần vốn góp hoặc quyền hưởng lợi từ hoạt động kinh doanh. Thực tế, đây là nhóm tài sản khó chia hơn thông thường vì liên quan đến giá trị doanh nghiệp, điều lệ công ty, quyền quản trị và cả quyền lợi của người thứ ba. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu ngắn gọn, dễ nhớ và đúng luật.
Cổ phần khi ly hôn có phải lúc nào cũng là tài sản chung?
Không phải cứ đứng tên một người thì mặc nhiên là tài sản riêng.
Theo quy định hiện hành, tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh trong thời kỳ hôn nhân và tài sản khác được xác lập hợp pháp trong thời kỳ hôn nhân. Nếu không chứng minh được là tài sản riêng thì tài sản đang tranh chấp sẽ được coi là tài sản chung.
Trong khi đó, tài sản riêng của vợ hoặc chồng thường gồm:
- Tài sản có trước hôn nhân
- Tài sản được tặng cho riêng
- Tài sản được thừa kế riêng
- Tài sản được hình thành từ tài sản riêng
- Tài sản được chia riêng hợp pháp trong thời kỳ hôn nhân
Một số tình huống thường gặp
Cổ phần mua sau khi kết hôn
Nếu cổ phần được mua trong thời kỳ hôn nhân bằng tiền chung, thu nhập chung hoặc lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh chung, đây thường là tài sản chung của vợ chồng.
Cổ phần có trước khi kết hôn
Nếu một bên đã sở hữu cổ phần trước khi đăng ký kết hôn, về nguyên tắc đây là tài sản riêng của người đó. Tuy nhiên, nếu sau đó có việc sáp nhập vào khối tài sản chung hoặc có chứng cứ cho thấy bên còn lại cùng đầu tư, cùng đóng góp đáng kể để gia tăng giá trị, tranh chấp vẫn có thể phát sinh.
Cổ phần được tặng cho riêng hoặc thừa kế riêng
Trường hợp có giấy tờ rõ ràng chứng minh việc tặng cho riêng hoặc thừa kế riêng thì thường được xác định là tài sản riêng.
Cổ tức, lợi nhuận từ cổ phần
Phần này cần xem rất kỹ nguồn gốc tài sản và thời điểm phát sinh. Luật Hôn nhân và gia đình 2014 cùng Nghị định 126/2014/NĐ-CP có quy định về hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và hậu quả pháp lý khi đã chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân. Vì vậy, không phải trường hợp nào cổ tức phát sinh từ cổ phần riêng cũng xử lý giống nhau.
Nguyên tắc phân chia cổ phần khi ly hôn theo pháp luật
Khi giải quyết ly hôn, pháp luật ưu tiên việc vợ chồng tự thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ giải quyết theo nguyên tắc chia đôi nhưng có tính đến nhiều yếu tố như hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, bảo vệ lợi ích chính đáng trong sản xuất kinh doanh, nghề nghiệp và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ vợ chồng.
Đây là điểm rất quan trọng trong cách chia tài sản khi ly hôn theo pháp luật. “Chia đôi” không có nghĩa là lúc nào cũng đúng 50/50 trên thực tế.
Tòa án sẽ xem xét những yếu tố nào?
- Hoàn cảnh thực tế của từng bên sau ly hôn
- Công sức tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản
- Công việc kinh doanh đang vận hành có cần bảo vệ để tiếp tục tạo thu nhập hay không
- Lỗi của vợ hoặc chồng trong quan hệ hôn nhân
- Quyền lợi của con chưa thành niên hoặc người phụ thuộc
Chia cổ phần bằng hiện vật hay bằng giá trị?
Luật quy định tài sản chung được chia bằng hiện vật; nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị. Bên nào nhận phần tài sản lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán phần chênh lệch cho bên kia. Nguyên tắc này đặc biệt phù hợp với cổ phần và phần vốn góp, vì trên thực tế nhiều trường hợp rất khó “tách đôi” quyền sở hữu mà không làm xáo trộn hoạt động doanh nghiệp.
Phân chia cổ phần khi ly hôn thường được xử lý theo những cách nào?
Tại Văn phòng Luật sư Dragon, chúng tôi thường tư vấn khách hàng theo 3 hướng phổ biến sau:
1. Một bên tiếp tục sở hữu cổ phần, bên kia nhận tiền chênh lệch
Đây là cách xử lý thực tế và ít làm ảnh hưởng đến doanh nghiệp nhất.
Phù hợp khi:
- Một bên đang trực tiếp điều hành công ty
- Điều lệ công ty hạn chế chuyển nhượng
- Doanh nghiệp cần ổn định bộ máy quản trị
- Bên còn lại không có nhu cầu tham gia công ty
Khi đó, vấn đề quan trọng nhất là định giá phần cổ phần thật sát thực tế.
2. Hai bên cùng tiếp tục đứng tên sở hữu
Cách này có thể xảy ra nếu cả hai đều muốn tiếp tục nắm giữ lợi ích kinh tế tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây không phải lúc nào cũng là phương án tốt, nhất là khi quan hệ giữa hai bên đã căng thẳng sau ly hôn.
Rủi ro thường gặp:
- Khó phối hợp trong biểu quyết, quản trị
- Phát sinh tranh chấp cổ tức, quyền thông tin
- Ảnh hưởng đến hoạt động công ty
3. Chuyển nhượng cho người thứ ba hoặc cho chính cổ đông còn lại
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, cổ phần về nguyên tắc được tự do chuyển nhượng, nhưng vẫn có ngoại lệ nếu pháp luật hoặc điều lệ công ty quy định hạn chế chuyển nhượng. Người nhận chuyển nhượng chỉ trở thành cổ đông từ thời điểm thông tin của họ được ghi đầy đủ vào sổ đăng ký cổ đông.
Vì vậy, trong tranh chấp ly hôn, không thể chỉ nói “chia xong là xong”. Muốn việc chia có hiệu lực đầy đủ trên thực tế, còn phải làm tiếp thủ tục doanh nghiệp liên quan.
Vì sao tranh chấp cổ phần khi ly hôn thường phức tạp hơn tài sản khác?
Cổ phần không chỉ là một con số tiền.
Nó còn gắn với:
- Quyền biểu quyết
- Quyền dự họp đại hội đồng cổ đông
- Quyền nhận cổ tức
- Quyền quản trị, điều hành gián tiếp
- Giá trị tăng giảm theo tình hình doanh nghiệp
Ngoài ra, một số cổ phần có thể bị hạn chế chuyển nhượng theo luật hoặc điều lệ. Luật Doanh nghiệp 2020 cho phép điều lệ công ty đặt ra hạn chế chuyển nhượng trong một số trường hợp, với điều kiện phải được ghi rõ theo quy định. Đó là lý do cùng là ly hôn, nhưng chia nhà đất và phân chia cổ phần khi ly hôn là hai việc rất khác nhau.
Muốn bảo vệ quyền lợi, bạn cần chuẩn bị những gì?
Nếu đang có tranh chấp liên quan đến cổ phần, bạn nên chuẩn bị sớm các tài liệu sau:
Hồ sơ chứng minh nguồn gốc tài sản
- Thời điểm mua cổ phần
- Nguồn tiền mua cổ phần
- Hợp đồng chuyển nhượng
- Sao kê ngân hàng
- Nghị quyết, sổ cổ đông, giấy chứng nhận sở hữu cổ phần nếu có
Hồ sơ về doanh nghiệp
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
- Điều lệ công ty
- Danh sách cổ đông
- Báo cáo tài chính
- Tài liệu về chia cổ tức, lợi nhuận
Tài liệu chứng minh công sức đóng góp
- Vai trò tạo lập vốn
- Công việc trực tiếp tham gia kinh doanh
- Đóng góp quản lý, duy trì hoạt động doanh nghiệp
- Hỗ trợ tài chính, nhân sự, quan hệ khách hàng
Những tài liệu này có ý nghĩa rất lớn trong việc chứng minh đây là tài sản chung hay riêng, đồng thời làm căn cứ xác định tỷ lệ được chia.
Những sai lầm nhiều người gặp khi chia cổ phần lúc ly hôn
Chỉ nhìn vào tên người đứng trên giấy tờ
Rất nhiều người nghĩ cổ phần đứng tên ai thì của người đó. Cách hiểu này chưa đúng. Trong nhiều trường hợp, dù chỉ một bên đứng tên nhưng cổ phần vẫn có thể là tài sản chung nếu được hình thành trong thời kỳ hôn nhân từ nguồn tài chính chung.
Không định giá doanh nghiệp trước khi thỏa thuận
Nếu thỏa thuận chia khi chưa định giá rõ, một bên rất dễ chịu thiệt. Giá trị thực của cổ phần không chỉ là số tiền góp ban đầu.
Chia xong nhưng không làm thủ tục nội bộ doanh nghiệp
Sau bản án hoặc thỏa thuận, nhiều người quên bước cập nhật sổ đăng ký cổ đông, hồ sơ chuyển nhượng hoặc hồ sơ liên quan trong doanh nghiệp. Điều này có thể khiến quyền lợi trên thực tế chưa được ghi nhận đầy đủ.
Không lường trước quyền lợi của người thứ ba
Nếu cổ phần đang liên quan đến khoản vay, nghĩa vụ tài sản hoặc cam kết với doanh nghiệp, việc chia khi ly hôn cần xem xét cả quyền, nghĩa vụ với người thứ ba. Luật Hôn nhân và gia đình 2014 xác định quyền, nghĩa vụ tài sản với người thứ ba vẫn có hiệu lực sau ly hôn nếu không có thỏa thuận khác.
Khi nào nên nhờ luật sư hỗ trợ?
Bạn nên tìm luật sư sớm nếu rơi vào một trong các trường hợp sau:
- Cổ phần có giá trị lớn
- Một bên đứng tên nhưng bên kia cho rằng đó là tài sản chung
- Có tranh chấp về cổ tức, lợi nhuận
- Công ty có điều lệ hạn chế chuyển nhượng
- Tài sản liên quan đến nhiều cổ đông, nhiều thành viên gia đình
- Cần vừa giải quyết ly hôn vừa bảo vệ hoạt động kinh doanh
Lúc này, việc sử dụng dịch vụ ly hôn nhanh trọn gói hoặc tư vấn chuyên sâu từ văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian, chi phí và hạn chế rủi ro sai sót hồ sơ.
Văn phòng Luật sư Dragon hỗ trợ gì cho bạn?
Nếu bạn đang băn khoăn về phân chia cổ phần khi ly hôn, chúng tôi có thể hỗ trợ từ bước đầu đến khi hoàn tất:
Tư vấn xác định tài sản chung – tài sản riêng
Chúng tôi rà soát hồ sơ, dòng tiền, thời điểm hình thành tài sản để đánh giá chính xác bản chất pháp lý của cổ phần.
Tư vấn chiến lược chia tài sản phù hợp
Không phải vụ việc nào cũng nên đưa ngay ra tranh tụng. Có hồ sơ nên đàm phán, có hồ sơ nên định giá trước, có hồ sơ phải áp dụng biện pháp tố tụng để tránh tẩu tán tài sản.
Soạn hồ sơ, đại diện làm việc, bảo vệ quyền lợi tại Tòa
Chúng tôi hỗ trợ hồ sơ ly hôn, hồ sơ chia tài sản, chứng cứ liên quan doanh nghiệp và phương án xử lý sau bản án.
Hỗ trợ thủ tục sau khi chia
Bao gồm các bước liên quan đến doanh nghiệp, cập nhật chủ thể sở hữu, rà soát điều lệ và quyền quản trị nếu cần.
Tại vanphongluatsu.com.vn, chúng tôi luôn ưu tiên cách tư vấn rõ ràng, thực tế, bám luật và phù hợp đúng tình huống của khách hàng. Với những vụ ly hôn có yếu tố kinh doanh, việc đi đúng ngay từ đầu gần như quyết định phần lớn kết quả cuối cùng.
Vì vậy, nếu bạn đang gặp tranh chấp thực tế, chưa biết cách chia tài sản khi ly hôn theo pháp luật ra sao hoặc cần một hướng xử lý nhanh, kín và đúng quy định, hãy liên hệ Văn phòng Luật sư Dragon qua vanphongluatsu.com.vn để chúng tôi xem hồ sơ và tư vấn phương án phù hợp cho bạn.
