Việt Nam đang đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động nghề luật sư trong môi trường pháp luật đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng. Sau gần 20 năm thi hành Luật Luật sư (2006) với lần sửa đổi vào năm 2013, thực tiễn cho thấy dù số lượng và quy mô hành nghề luật sư đã tăng mạnh, nhưng vẫn còn nhiều bất cập cần sửa đổi để phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch hơn, chuyên nghiệp hơn và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội hiện nay.
Thực trạng nghề luật sư và các vấn đề đặt ra
Theo số liệu thống kê đến ngày 30/9/2025, số lượng luật sư hành nghề tại Việt Nam đã tăng từ hơn 4.000 người năm 2007 lên hơn 21.000 người. Đồng thời, có gần 5.000 tổ chức hành nghề luật sư, trong đó có cả chi nhánh của luật sư nước ngoài tham gia hoạt động. Đây là bước phát triển nhanh, thể hiện nhu cầu pháp lý ngày càng lớn của xã hội và nền kinh tế.
Hoạt động của luật sư đã góp phần quan trọng trong bảo đảm quyền bào chữa, tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực đầu tư, thương mại, tranh chấp kinh doanh…
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Luật Luật sư hiện hành cũng bộc lộ nhiều hạn chế về chất lượng, minh bạch và quản lý hành nghề, cụ thể như:
- Chất lượng luật sư chưa đồng đều, có nơi thiếu chuyên môn sâu.
- Một số cá nhân, tổ chức không phải luật sư nhưng vẫn cung cấp dịch vụ pháp lý trái phép.
- Quy định pháp luật hiện hành chưa phù hợp hoàn toàn với tốc độ phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.
Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Luật sư được xem là cần thiết để tạo cơ sở pháp lý phù hợp với thời đại, khắc phục tình trạng hạn chế nêu trên và tạo điều kiện cho thị trường dịch vụ pháp lý phát triển minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và chuyên nghiệp.
Mục tiêu sửa đổi Luật Luật sư
Theo dự thảo tờ trình sửa đổi Luật, các nhà làm chính sách tập trung vào ba nhóm chính sách lớn sau:
📌 Nhóm chính sách 1: Xây dựng đội ngũ luật sư chất lượng và chuyên nghiệp
Mục tiêu của chính sách này là:
- Xây dựng một đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn cao.
- Hoàn thiện cơ chế đảm bảo kỷ luật trong hoạt động hành nghề luật sư bảo vệ khách hàng cũng như tôn chỉ nghề nghiệp.
Việc nâng cao tiêu chuẩn đạo đức và kỹ năng chuyên môn không chỉ giúp luật sư thực hiện tốt vai trò tư vấn, tranh tụng mà còn góp phần duy trì sự tôn nghiêm của nghề và niềm tin của xã hội đối với dịch vụ pháp lý.
📌 Nhóm chính sách 2: Phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch
Đây được xem là trọng tâm của đề xuất sửa đổi Luật, nhằm tạo ra một thị trường dịch vụ pháp lý:
- Minh bạch trong cung cấp dịch vụ;
- Cạnh tranh lành mạnh giữa các tổ chức hành nghề;
- Đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân.
Nhóm chính sách này cũng đề xuất mở rộng quyền hoạt động của luật sư:
- Cho phép luật sư và tổ chức hành nghề luật sư ký hợp đồng tư vấn và dịch vụ pháp lý cho các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước;
- Tham gia giải quyết các tranh chấp quốc tế, các dự án phát triển kinh tế – xã hội, bảo vệ lợi ích công và lợi ích Nhà nước;
Điều này nhằm khuyến khích tổ chức hành nghề luật sư hoạt động ngày càng chuyên nghiệp, đa dạng dịch vụ và cạnh tranh với các tổ chức luật nước ngoài, đồng thời bảo vệ quyền lợi của người dân, doanh nghiệp trong các giao dịch phức tạp và xuyên biên giới.
📌 Nhóm chính sách 3: Đổi mới quản lý Nhà nước về luật sư
Nhóm này hướng tới:
- Cải cách quản lý hành nghề luật sư theo hướng hiệu lực, hiệu quả hơn;
- Thực hiện phân cấp, phân quyền cho các cơ quan chuyên môn;
- Khuyến khích chuyển đổi số trong quản lý tư pháp;
- Nâng cao vai trò tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư.
Mục tiêu là giảm bớt thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời tăng trách nhiệm nghề nghiệp và ý thức tuân thủ chuẩn mực pháp luật của các tổ chức và cá nhân hành nghề luật sư.
Ý nghĩa của sửa đổi Luật Luật sư
Việc sửa đổi Luật Luật sư phù hợp với thực tiễn phát triển không chỉ giúp:
- Tạo hành lang pháp lý rõ ràng để luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý an toàn và minh bạch hơn;
- Nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý nội địa, hạn chế tình trạng cung cấp dịch vụ trái phép;
- Thu hút luật sư, tổ chức hành nghề luật sư có thương hiệu trong nước và quốc tế;
- Phù hợp với các cam kết quốc tế về dịch vụ pháp lý và góp phần cải cách tư pháp.
Bản sửa đổi còn nhấn mạnh tính chất hội nhập, trong đó luật sư và tổ chức hành nghề có khả năng cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ pháp lý chất lượng cao ngay tại Việt Nam.
Một số đề xuất cụ thể được đưa ra
Trong dự thảo sửa đổi, một số đề xuất nổi bật gồm:
🔹 Quy định rõ hơn về quyền hành nghề của luật sư
Nhằm bảo đảm luật sư có thể thực hiện đầy đủ các quyền tư vấn, đại diện cho khách hàng trong các tranh chấp, thương lượng, trọng tài và vụ việc phức tạp.
🔹 Hoàn thiện quản lý và đạo đức nghề nghiệp
Trong đó có đề xuất tăng cường cơ chế xử lý vi phạm đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm bảo mật thông tin khách hàng và quản lý xung đột lợi ích.
🔹 Đơn giản hóa thủ tục hành chính
Giảm bớt giấy tờ rườm rà cho tổ chức hành nghề, thúc đẩy chuyển đổi số trong cung cấp dịch vụ pháp lý.
Sửa đổi Luật Luật sư không chỉ là bước đi cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển của nghề, mà còn là yếu tố quan trọng thúc đẩy thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp tại Việt Nam. Việc xây dựng một hệ thống dịch vụ pháp lý phát triển bền vững góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp, đồng thời phù hợp với sự hội nhập quốc tế sâu rộng và cải cách tư pháp hiện nay.
