Trả lời nhanh: Trọng tài thương mại là gì? Đó là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận lựa chọn, tiến hành theo Luật Trọng tài thương mại 2010. Muốn thành lập hội đồng trọng tài, các bên phải có thỏa thuận trọng tài hợp lệ. Hội đồng gồm 1 hoặc nhiều trọng tài viên. Nếu không thỏa thuận số lượng thì hội đồng có 3 trọng tài viên. Với trọng tài vụ việc, các trọng tài viên có 15 ngày để bầu Chủ tịch. Không bầu được thì các bên có quyền yêu cầu Tòa án chỉ định.
Cập nhật: 27/10/2026 · Biên soạn: Công ty Luật TNHH Dragon · Kiểm duyệt: Luật sư Nguyễn Minh Long
Hợp đồng đã ký xong. Tranh chấp phát sinh. Đối tác đòi đưa ra Tòa án, còn hợp đồng lại ghi giải quyết bằng trọng tài. Nhiều doanh nghiệp lúng túng đúng ở bước này.
Bài viết giải thích trọng tài thương mại là gì, khi nào được dùng và cách thành lập hội đồng trọng tài vụ việc theo luật. Nội dung đối chiếu Luật Trọng tài thương mại 2010 và cập nhật đến tháng 10/2026.
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Căn cứ pháp lý | Luật Trọng tài thương mại 2010 (Luật số 54/2010/QH12), có văn bản hợp nhất năm 2025; Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao |
| Điều kiện tiên quyết | Có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, lập bằng văn bản (Điều 5, Điều 16) |
| Số trọng tài viên | 1 hoặc nhiều do các bên thỏa thuận. Không thỏa thuận thì có 3 trọng tài viên (Điều 39) |
| Hội đồng vụ việc | Bị đơn chọn trọng tài viên trong 30 ngày kể từ khi nhận đơn khởi kiện. Các trọng tài viên bầu Chủ tịch trong 15 ngày (Điều 41) |
| Khi bế tắc | Hội đồng vụ việc: yêu cầu Tòa án chỉ định. Hội đồng tại Trung tâm: Chủ tịch Trung tâm chỉ định |
| Thời điểm chấm dứt | Hội đồng vụ việc chấm dứt khi giải quyết xong vụ tranh chấp |
1. Trọng tài thương mại là gì?
Trọng tài thương mại là cách giải quyết tranh chấp do chính các bên lựa chọn. Cơ quan xử không thuộc hệ thống Tòa án nhà nước. Trọng tài viên là người được các bên chọn, hoặc được Trung tâm trọng tài hay Tòa án chỉ định theo luật.
Luật Trọng tài thương mại 2010 vẫn là văn bản gốc điều chỉnh lĩnh vực này. Luật đã có bản hợp nhất năm 2025 do một số luật khác sửa đổi nội dung liên quan. Đến tháng 10/2026, chưa có luật trọng tài mới thay thế.
Muốn tìm hiểu rộng hơn, bạn xem thêm bài dịch vụ luật trọng tài thương mại và Luật Trọng tài thương mại 2010.
2. Khi nào tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài?
Trọng tài có thẩm quyền khi hội đủ hai điều kiện. Tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại. Các bên có thỏa thuận trọng tài.
- Thỏa thuận có thể lập trước hoặc sau khi tranh chấp phát sinh (Điều 5).
- Thỏa thuận có thể là điều khoản trong hợp đồng hoặc văn bản riêng (Điều 16).
- Thỏa thuận phải lập bằng văn bản. Thư điện tử, fax hay tài liệu dẫn chiếu tới thỏa thuận cũng được coi là văn bản theo Điều 16.
Thỏa thuận trọng tài sai hình thức hoặc mập mờ là lý do phổ biến khiến hội đồng không thể thành lập. Hãy rà soát điều khoản này ngay khi soạn hợp đồng. Dịch vụ tư vấn pháp lý hợp đồng thương mại của Dragon hỗ trợ đúng việc này.
3. Trọng tài quy chế và trọng tài vụ việc khác nhau thế nào?
- Trọng tài quy chế: tranh chấp được giải quyết tại một Trung tâm trọng tài, theo luật và quy tắc tố tụng của chính Trung tâm đó.
- Trọng tài vụ việc: tranh chấp được giải quyết theo luật, nhưng trình tự và thủ tục do các bên tự thỏa thuận.
Hội đồng trọng tài vụ việc chỉ lập cho một vụ tranh chấp cụ thể. Giải quyết xong, hội đồng chấm dứt hoạt động. Vì thế bài này tập trung vào cách thành lập loại hội đồng đó.
4. Hội đồng trọng tài gồm những ai?
Theo Điều 39, hội đồng có thể gồm một hoặc nhiều trọng tài viên, tùy các bên thỏa thuận. Nếu các bên không thỏa thuận về số lượng thì hội đồng gồm ba trọng tài viên.
Cách chọn số lượng nên cân nhắc ba yếu tố:
- Giá trị tranh chấp.
- Mức độ phức tạp của vụ việc.
- Chi phí mà các bên chấp nhận chi trả.
Một trọng tài viên giúp nhanh và rẻ hơn. Ba trọng tài viên phù hợp vụ lớn, nhiều tình tiết.
5. Thủ tục thành lập hội đồng trọng tài vụ việc
Quy trình dưới đây áp dụng khi các bên không có thỏa thuận khác. Điều 41 Luật Trọng tài thương mại là căn cứ chính.
5.1. Bước 1: Có thỏa thuận trọng tài hợp lệ
Đây là điều kiện tiên quyết. Không có thỏa thuận hợp lệ thì trọng tài không có thẩm quyền. Khi nhận đơn kiện ra Tòa án, Tòa án cũng sẽ hỏi các bên về thỏa thuận này.
5.2. Bước 2: Chọn trọng tài viên
- Nguyên đơn nêu trọng tài viên của mình trong đơn khởi kiện.
- Bị đơn có 30 ngày kể từ khi nhận đơn để chọn trọng tài viên và thông báo cho nguyên đơn.
- Bị đơn không chọn thì nguyên đơn có quyền yêu cầu Tòa án chỉ định trọng tài viên cho bị đơn.
- Có nhiều bị đơn thì các bị đơn phải thống nhất chọn chung. Không chọn được thì một hoặc các bên yêu cầu Tòa án chỉ định.
Nếu hội đồng chỉ có một trọng tài viên, các bên phải thống nhất chọn người đó trong thời hạn luật định. Quá hạn mà không chọn được thì có thể nhờ Tòa án hỗ trợ.
5.3. Bước 3: Bầu Chủ tịch Hội đồng
Trong 15 ngày kể từ khi các trọng tài viên được chọn hoặc chỉ định, họ bầu một người làm Chủ tịch Hội đồng. Nếu không bầu được và các bên không có thỏa thuận khác, các bên có quyền yêu cầu Tòa án chỉ định Chủ tịch.
5.4. Hội đồng tại Trung tâm trọng tài
Trọng tài quy chế có cơ chế gần giống. Các trọng tài viên cũng bầu Chủ tịch trong 15 ngày. Hết thời hạn mà chưa bầu được thì Chủ tịch Trung tâm trọng tài chỉ định, theo Điều 40 và quy tắc của Trung tâm.
Gửi hợp đồng và điều khoản trọng tài cho luật sư Dragon. Chúng tôi chỉ ra rủi ro và phương án chọn trọng tài viên.
6. Lưu ý khi thành lập hội đồng trọng tài
- Thỏa thuận trọng tài phải rõ ràng, không mâu thuẫn với luật.
- Chọn trọng tài viên khách quan, có chuyên môn phù hợp lĩnh vực tranh chấp.
- Theo dõi sát các mốc 30 ngày và 15 ngày. Chậm mốc có thể mất quyền chọn trọng tài viên.
- Khi bế tắc, chuẩn bị đơn yêu cầu Tòa án có thẩm quyền chỉ định.
Từ 01/7/2025, hệ thống Tòa án được sắp xếp lại. Hãy xác định đúng Tòa án có thẩm quyền theo quy định hiện hành trước khi nộp đơn.
7. Trọng tài hay Tòa án: nên chọn đường nào?
- Trọng tài: thủ tục linh hoạt, phiên giải quyết thường không công khai, các bên tự chọn trọng tài viên. Phán quyết có tính chung thẩm.
- Tòa án: có cấp xét xử và quyền kháng cáo, kháng nghị theo luật tố tụng.
Không có lựa chọn tốt cho mọi vụ việc. Hợp đồng quốc tế và hợp đồng cần bảo mật thường ưu tiên trọng tài. Bạn có thể xem thêm tư vấn giải quyết tranh chấp thương mại và vai trò của luật sư trọng tài quốc tế.
8. Dịch vụ tư vấn thành lập hội đồng trọng tài tại Công ty Luật Dragon
Đội ngũ luật sư và chuyên viên Công ty Luật TNHH Dragon.
Công ty Luật TNHH Dragon hỗ trợ doanh nghiệp từ khi soạn điều khoản đến khi hội đồng được thành lập. Dịch vụ gồm:
- Soạn và rà soát thỏa thuận trọng tài để bảo đảm hợp lệ.
- Tư vấn chọn trọng tài viên và số lượng thành viên hội đồng.
- Soạn đơn khởi kiện, thông báo chỉ định trọng tài viên.
- Soạn đơn yêu cầu Tòa án hỗ trợ khi bế tắc.
- Đại diện, bảo vệ quyền lợi trước hội đồng trọng tài.
Xem thêm dịch vụ tư vấn trọng tài thương mại và luật sư giải quyết tranh chấp bằng trung tâm trọng tài. Doanh nghiệp cần luật sư thường xuyên có thể tham khảo luật sư doanh nghiệp Hà Nội.
Luật sư trưởng Nguyễn Minh Long tại trụ sở Công ty Luật Dragon.
Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ. Đây là mức giá tham khảo, có thể thay đổi theo vụ việc.
Dragon đại diện doanh nghiệp từ khâu chọn trọng tài viên đến khi có phán quyết.
Giải đáp nhanh
Câu hỏi thường gặp: Trọng tài thương mại là gì?
1Trọng tài thương mại là gì?▼
Trọng tài thương mại là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thỏa thuận lựa chọn và tiến hành theo Luật Trọng tài thương mại 2010. Cơ quan xử không thuộc hệ thống Tòa án nhà nước. Các bên phải có thỏa thuận trọng tài thì mới giải quyết bằng cách này.
2Hội đồng trọng tài gồm bao nhiêu trọng tài viên?▼
Hội đồng có thể gồm một hoặc nhiều trọng tài viên, tùy thỏa thuận của các bên. Nếu các bên không thỏa thuận về số lượng thì hội đồng gồm ba trọng tài viên theo Điều 39 Luật Trọng tài thương mại.
3Khi nào cần thành lập hội đồng trọng tài vụ việc?▼
Khi các bên có thỏa thuận trọng tài và tranh chấp phát sinh, nguyên đơn nộp đơn khởi kiện theo thỏa thuận đó. Hội đồng vụ việc được lập riêng cho vụ này và chấm dứt khi giải quyết xong.
4Nếu trọng tài viên không thống nhất được Chủ tịch Hội đồng thì sao?▼
Với hội đồng vụ việc, các trọng tài viên có 15 ngày để bầu Chủ tịch. Không bầu được và các bên không có thỏa thuận khác thì các bên có quyền yêu cầu Tòa án chỉ định. Với hội đồng tại Trung tâm, Chủ tịch Trung tâm chỉ định.
5Chọn trọng tài thay vì Tòa án có lợi và hại gì?▼
Trọng tài linh hoạt, thường không công khai và các bên tự chọn trọng tài viên. Phán quyết có tính chung thẩm nên không có cấp phúc thẩm như Tòa án. Mỗi vụ việc cần cân nhắc riêng, bạn nên hỏi luật sư trước khi ghi điều khoản vào hợp đồng.
Kết luận
Hãy nhớ ba điều. Trọng tài chỉ có thẩm quyền khi có thỏa thuận trọng tài hợp lệ bằng văn bản. Hội đồng trọng tài vụ việc phải theo sát hai mốc 30 ngày và 15 ngày. Khi bế tắc, Tòa án có thẩm quyền sẽ hỗ trợ chỉ định. Gặp vụ việc cụ thể, bạn nên gọi Dragon để rà soát thỏa thuận trước khi nộp đơn.
Bài viết được kiểm duyệt nội dung bởi Luật sư Nguyễn Minh Long, Công ty Luật TNHH Dragon.
Luật sư Công ty Luật TNHH Dragon rà soát thỏa thuận trọng tài và hỗ trợ thành lập hội đồng. Phí tư vấn từ 500.000 đồng/giờ (mức tham khảo).
