Trả lời nhanh: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng có thể bị truy cứu hình sự theo Điều 174 Bộ luật Hình sự khi chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên. Khung nặng nhất là tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân, áp dụng khi chiếm đoạt từ 500.000.000 đồng trở lên. Chưa đủ yếu tố tội phạm thì vẫn có thể bị xử phạt hành chính. Nạn nhân cần gọi ngân hàng, lưu chứng cứ và trình báo công an ngay trong 24 giờ đầu.
Cập nhật: 27/10/2026 · Biên soạn: Công ty Luật TNHH Dragon · Kiểm duyệt: Luật sư Nguyễn Minh Long
Một tin nhắn vay tiền. Một đường link lạ. Một tài khoản Telegram bị chiếm quyền. Chỉ vậy cũng đủ để mất hàng trăm triệu đồng. Vụ việc diễn ra rất nhanh, còn nạn nhân thường hoảng loạn và không biết nên làm gì trước.
Bài viết này giải thích hành vi, căn cứ xử lý hình sự và các bước cần làm trong 24 giờ đầu. Nội dung cập nhật đến tháng 10/2026.
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Căn cứ xử lý hình sự | Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản |
| Ngưỡng truy cứu | Chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên |
| Dưới 2.000.000 đồng | Vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt, đã có án tích, gây ảnh hưởng xấu đến trật tự xã hội, hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính |
| Khung nặng nhất | Tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân (khoản 4), khi chiếm đoạt từ 500.000.000 đồng trở lên. Có thể kèm phạt tiền, cấm hành nghề, tịch thu tài sản |
| Phân biệt Điều 290 | Điều 290 áp dụng khi trọng tâm là dùng mạng máy tính, viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt, ví dụ chiếm quyền tài khoản |
| Việc cần làm trong 24 giờ đầu | Ngừng làm theo đối tượng, gọi ngân hàng, đổi mật khẩu, lưu chứng cứ, trình báo công an |
1. Lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng là gì?
Đây là hành vi dùng Internet, mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin hoặc công nghệ số để đưa thông tin gian dối. Đối tượng khiến nạn nhân tin tưởng, rồi tự chuyển tiền, giao tài sản hoặc cung cấp thông tin quan trọng.
Môi trường thường gặp gồm Telegram, Facebook, Zalo, email, sàn thương mại điện tử, ví điện tử và ngân hàng số. Các ứng dụng đầu tư online cũng hay bị lợi dụng. Điểm chung là kẻ gian tạo niềm tin trước, chiếm đoạt tài sản sau.
Ba dấu hiệu cốt lõi
- Đối tượng dùng thủ đoạn gian dối.
- Người bị hại tin vào thông tin đó và giao tài sản.
- Đối tượng có mục đích chiếm đoạt ngay từ đầu.
Ví dụ, một tài khoản Telegram bị chiếm quyền. Kẻ gian âm thầm đọc cuộc trao đổi về giao dịch mua hàng. Khi hai bên chuẩn bị chuyển tiền, đối tượng thay số tài khoản nhận tiền bằng tài khoản của mình.
Nạn nhân vẫn nghĩ đang giao dịch với người quen. Họ chuyển tiền mà không nghi ngờ. Chỉ khi người thật báo chưa nhận được tiền, vụ việc mới bị phát hiện.
2. Các thủ đoạn lừa đảo qua Telegram, mạng xã hội và ngân hàng số
Thủ đoạn hiện nay không còn là vài tin nhắn sai chính tả. Nhiều đối tượng theo dõi thói quen giao tiếp, cách xưng hô và lịch sử giao dịch. Vì vậy nạn nhân dễ nhầm đó là người quen thật.
Những cách lừa phổ biến
- Chiếm quyền tài khoản Telegram để đọc tin nhắn, giả danh chủ tài khoản hoặc can thiệp giao dịch.
- Giả mạo người thân, bạn bè, đối tác để nhắn tin vay tiền gấp.
- Thay số tài khoản nhận tiền ngay trong cuộc trò chuyện.
- Gửi file APK, đường link lạ hoặc ứng dụng giả mạo để cài mã độc.
- Giả danh công an, tòa án, viện kiểm sát hoặc ngân hàng để đe dọa.
- Lừa đầu tư online, tuyển cộng tác viên, báo trúng thưởng hoặc bán hàng ảo.
Thủ đoạn thay số tài khoản đặc biệt nguy hiểm. Người chuyển tiền vẫn thấy đúng tên người quen, đúng nội dung và đúng thời điểm thanh toán. Chỉ một chi tiết bị đổi là số tài khoản nhận tiền.
File APK giả mạo cũng gây rủi ro lớn. Khi cài vào điện thoại, nạn nhân có thể mất quyền kiểm soát thiết bị. Đối tượng sau đó đọc tin nhắn, lấy mã xác thực hoặc vào ứng dụng ngân hàng.
Đừng xem nhẹ một đường link lạ. Với tài khoản ngân hàng số, vài phút chậm trễ cũng có thể khiến tiền bị chuyển tiếp nhiều lần.
3. Bị xử lý thế nào theo Điều 174 Bộ luật Hình sự?
Khi có đủ dấu hiệu, hành vi bị xem xét về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Căn cứ chính là Điều 174. Điều luật tập trung vào việc dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản. Bạn có thể đọc thêm bài Điều 174 Bộ luật Hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Ngưỡng tiền và điều kiện xử lý
Chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên số tiền không phải yếu tố duy nhất. Cơ quan có thẩm quyền còn đánh giá thủ đoạn, mục đích và hậu quả.
Dưới 2.000.000 đồng vẫn có thể bị xử lý hình sự trong một số trường hợp. Đó là khi người vi phạm đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt, đã có án tích, hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự. Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của nạn nhân cũng là tình tiết đáng chú ý.
Bốn khung hình phạt
Khung hình phạt tăng theo giá trị tài sản và tính chất hành vi. Bảng dưới đây tóm tắt để bạn hình dung.
| Khoản | Tình huống tiêu biểu | Hình phạt chính |
|---|---|---|
| Khoản 1 | Chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, hoặc dưới 2.000.000 đồng kèm tình tiết đặc biệt | Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm |
| Khoản 2 | Có tổ chức, chuyên nghiệp, chiếm đoạt từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng, lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức | Tù từ 02 năm đến 07 năm |
| Khoản 3 | Chiếm đoạt từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, lợi dụng thiên tai, dịch bệnh | Tù từ 07 năm đến 15 năm |
| Khoản 4 | Chiếm đoạt từ 500.000.000 đồng trở lên, lợi dụng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp | Tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân |
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền, cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản. Mức cụ thể trong từng vụ phụ thuộc hồ sơ và quyết định của Tòa án.
Nếu chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, hành vi vẫn có thể bị xử phạt hành chính. Người vi phạm có thể phải hoàn trả tiền và khắc phục hậu quả. Vì vậy nạn nhân vẫn nên trình báo để được xem xét đúng thẩm quyền.
Mỗi giờ chậm trễ làm tiền đi xa hơn. Gọi luật sư Dragon để được hướng dẫn soạn đơn trình báo và lưu chứng cứ.
4. Điều 174 và Điều 290 khác nhau ra sao?
Nhiều người thắc mắc vì sao cùng là lừa đảo online nhưng có vụ nhắc Điều 174, có vụ lại nhắc Điều 290. Điểm khác nằm ở bản chất thủ đoạn. Cơ quan tố tụng xem đối tượng đã làm gì để chiếm đoạt tài sản.
Điều 174 tập trung vào thủ đoạn gian dối khiến nạn nhân tự giao tài sản. Ví dụ, giả danh người thân để vay tiền. Hoặc giả làm đối tác rồi yêu cầu chuyển khoản thanh toán.
Điều 290 là tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản. Trọng tâm là can thiệp vào hệ thống hay tài khoản. Chẳng hạn, đối tượng chiếm quyền tài khoản rồi dùng dữ liệu truy cập để lấy tiền.
Một vụ việc có thể mang dấu hiệu của cả hai. Ví dụ, kẻ gian vừa chiếm tài khoản Telegram, vừa giả danh chủ tài khoản để yêu cầu chuyển tiền. Khi đó cơ quan chức năng sẽ đánh giá thủ đoạn chính, dòng tiền và vai trò từng người.
Người cho thuê, bán hoặc cho mượn tài khoản ngân hàng cũng không nên chủ quan. Nếu biết hoặc có căn cứ biết tài khoản dùng để nhận tiền phạm pháp, họ có thể bị xem xét trách nhiệm. Đừng cho người lạ dùng tài khoản, SIM hay ví điện tử.
Nếu cần phân biệt với tội dùng lòng tin để chiếm đoạt, hãy đọc cách phân biệt tội lừa đảo và lạm dụng tín nhiệm.
5. Bị lừa chuyển khoản qua mạng phải làm gì trong 24 giờ đầu?
Khoảng thời gian đầu rất quan trọng. Lúc này tiền có thể còn trong tài khoản nhận hoặc chưa bị chuyển tiếp. Bạn cần hành động nhanh, rõ và có thứ tự.
Việc cần làm ngay
- Ngừng làm theo hướng dẫn của đối tượng, dù họ tiếp tục hối thúc.
- Không chuyển thêm tiền, không cung cấp OTP, không cài thêm ứng dụng.
- Gọi tổng đài ngân hàng, đề nghị kiểm tra và hỗ trợ khẩn cấp.
- Đề nghị ngân hàng rà soát giao dịch và hỗ trợ phong tỏa nếu còn điều kiện.
- Đổi mật khẩu email, mạng xã hội, Telegram và ứng dụng ngân hàng số.
- Đăng xuất thiết bị lạ, bật xác thực hai lớp, kiểm tra phiên đăng nhập.
Hãy báo ngay cho người thân, bạn bè hoặc đối tác nếu tài khoản của bạn bị chiếm quyền. Một tin cảnh báo kịp thời có thể giúp người khác tránh mất tiền. Đừng đợi lấy lại tài khoản mới thông báo.
Lưu chứng cứ trước khi bị xóa
Chụp màn hình toàn bộ đoạn chat, số điện thoại, tên tài khoản và đường link liên quan. Lưu biên lai chuyển khoản, mã giao dịch, thời gian chuyển và số tài khoản nhận tiền. Nếu có cuộc gọi, ghi lại thời điểm và nội dung chính.
Quan trọng hơn, đừng xóa ứng dụng hoặc khôi phục cài đặt gốc cho điện thoại ngay. Việc này có thể làm mất dữ liệu cần thiết. Hãy sao lưu chứng cứ trước, rồi nhờ người có chuyên môn kiểm tra thiết bị.
Sau đó hãy trình báo cơ quan công an càng sớm càng tốt. Bạn có thể đến Công an xã, phường nơi cư trú hoặc nơi xảy ra vụ việc. Công an sẽ tiếp nhận và chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý. Mang theo giấy tờ cá nhân, sao kê giao dịch và toàn bộ chứng cứ đã lưu. Cách viết đơn xem tại bài tố cáo tội phạm ở đâu và mẫu đơn tố cáo.
6. Bị lừa chuyển khoản có lấy lại được tiền không?
Không ai cam kết được chắc chắn. Khả năng thu hồi phụ thuộc tốc độ trình báo, dòng tiền đã đi đâu và tài khoản nhận còn số dư hay không. Kết quả điều tra cũng ảnh hưởng trực tiếp đến việc hoàn trả.
Cơ hội thường cao hơn nếu nạn nhân báo ngân hàng và công an sớm. Thời điểm tiền chưa bị rút hoặc chưa qua nhiều tài khoản rất quan trọng. Khi tiền đã đi qua nhiều lớp trung gian, việc truy vết khó hơn nhiều.
Ngân hàng có thể tiếp nhận yêu cầu hỗ trợ và rà soát giao dịch. Tuy nhiên việc phong tỏa thường cần thông tin đầy đủ và căn cứ phù hợp. Trong nhiều trường hợp, ngân hàng phối hợp theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Nếu tài sản được thu hồi trong quá trình điều tra, người bị hại có thể đề nghị hoàn trả theo thủ tục. Hãy giữ giấy tờ và theo dõi tiến độ giải quyết. Chi tiết xem bài bị lừa đảo qua mạng có lấy lại tiền được không.
Cảnh giác với dịch vụ cam kết lấy lại tiền 100%. Lời hứa quá chắc chắn thường rất rủi ro. Một số đối tượng lợi dụng tâm lý hoảng loạn để lừa thêm phí.
7. Nếu bạn bị tố cáo lừa đảo thì sao?
Không phải ai bị tố cáo cũng phạm tội. Nhiều vụ việc xuất phát từ tranh chấp dân sự như vay mượn, đặt cọc, mua bán. Ranh giới nằm ở chỗ có mục đích chiếm đoạt ngay từ đầu hay không.
Nếu nhận giấy mời làm việc, hãy giữ bình tĩnh và đến đúng hẹn. Chuẩn bị hợp đồng, tin nhắn, chứng từ chuyển tiền chứng minh thiện chí trả nợ. Đọc thêm bài bị tố cáo lừa đảo phải làm gì.
8. Dịch vụ luật sư tại Công ty Luật Dragon
Luật sư Nguyễn Minh Long tại trụ sở Công ty Luật Dragon.
Công ty Luật TNHH Dragon hỗ trợ cả người bị hại lẫn người bị tố cáo trong vụ việc lừa đảo trên mạng:
- Soạn đơn tố giác, sắp xếp chứng cứ điện tử và dòng tiền.
- Làm việc với ngân hàng, cơ quan công an và cơ quan tố tụng.
- Đề nghị hoàn trả tài sản được thu hồi trong quá trình điều tra.
- Bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho người bị nghi ngờ hoặc bị can. Xem luật sư bào chữa tội lừa đảo qua mạng và luật sư bào chữa tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ. Đây là mức giá tham khảo, có thể thay đổi theo từng vụ việc.
Gửi ảnh chụp tin nhắn và biên lai qua Zalo. Luật sư Dragon đánh giá nhanh và tư vấn hướng xử lý.
Giải đáp nhanh
Câu hỏi thường gặp: Lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng
1Lừa đảo qua mạng chiếm đoạt bao nhiêu tiền thì bị xử lý hình sự?▼
Từ 2.000.000 đồng trở lên có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Dưới mức này vẫn có thể bị xử lý hình sự trong một số trường hợp. Ví dụ, đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt, đã có án tích hoặc gây ảnh hưởng xấu đến trật tự xã hội. Chưa đủ yếu tố tội phạm thì có thể bị xử phạt hành chính.
2Bị lừa chuyển khoản qua mạng phải làm gì ngay?▼
Ngừng làm theo đối tượng, không chuyển thêm tiền, không đưa OTP. Gọi tổng đài ngân hàng để đề nghị rà soát giao dịch, đổi mật khẩu các tài khoản, chụp lại toàn bộ đoạn chat và biên lai. Sau đó trình báo công an càng sớm càng tốt.
3Bị lừa chuyển khoản có lấy lại được tiền không?▼
Không ai cam kết chắc chắn. Khả năng thu hồi phụ thuộc tốc độ trình báo, dòng tiền đã đi đâu và tài khoản nhận còn số dư hay không. Báo ngân hàng và công an càng sớm thì cơ hội càng cao. Hãy cảnh giác với dịch vụ hứa lấy lại tiền 100%.
4Cho thuê, bán hoặc cho mượn tài khoản ngân hàng có bị xử lý không?▼
Có thể. Nếu biết hoặc có căn cứ biết tài khoản dùng để nhận tiền phạm pháp, người cho thuê, bán hoặc cho mượn có thể bị xem xét trách nhiệm. Không nên cho người lạ dùng tài khoản, SIM hay ví điện tử.
5Khi nào nạn nhân lừa đảo qua mạng nên nhờ luật sư?▼
Khi số tiền lớn, có nhiều tài khoản trung gian, cần chuẩn bị hồ sơ trình báo chặt chẽ hoặc cần đề nghị hoàn trả tài sản thu hồi được. Nên chọn luật sư có tư cách rõ ràng, tránh dịch vụ hứa thu hồi tiền chắc chắn.
Kết luận
Hãy nhớ ba điều. Một, lừa đảo online có thể bị xử lý hình sự từ ngưỡng 2.000.000 đồng, khung nặng nhất lên đến tù chung thân. Hai, 24 giờ đầu quyết định khả năng thu hồi tiền. Ba, chứng cứ điện tử phải được lưu trước khi bị xóa. Bị lừa hoặc bị tố cáo, hãy gọi luật sư Dragon sớm theo số bên dưới.
Bài viết được kiểm duyệt nội dung bởi Luật sư Nguyễn Minh Long, Công ty Luật TNHH Dragon.
Luật sư Dragon hướng dẫn trình báo, lưu chứng cứ và làm việc với ngân hàng, cơ quan công an để bảo vệ quyền lợi của bạn.
