Trả lời nhanh: Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Người dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng. Dưới mức này, vẫn bị xử lý nếu thuộc một số trường hợp luật định. Hình phạt đi từ cải tạo không giam giữ đến 03 năm, qua tù có thời hạn, tới tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân ở khung nặng nhất. Điều 174 không có hình phạt tử hình.
Lừa đảo là tội xâm phạm sở hữu phổ biến nhất hiện nay. Từ vay tiền, đặt cọc, bán hàng đến đầu tư online, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Nhiều người không biết ranh giới giữa tranh chấp dân sự và tội phạm hình sự.
Bài viết giải thích dấu hiệu cấu thành, giá trị tài sản tối thiểu và bốn khung hình phạt. Bạn cũng sẽ biết cách phân biệt với lạm dụng tín nhiệm. Phần cuối nêu hướng xử lý cho người bị hại và người bị tố cáo, cập nhật theo thay đổi pháp luật hình sự năm 2025.
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Căn cứ pháp lý | Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) |
| Hành vi | Dùng thủ đoạn gian dối khiến chủ tài sản tin và tự nguyện giao tài sản, sau đó chiếm đoạt |
| Ngưỡng truy cứu | Tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng. Dưới mức này chỉ bị truy cứu nếu thuộc một trong các trường hợp ở khoản 1 |
| Khung 1 | Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm |
| Khung 2 | Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm |
| Khung 3 | Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm |
| Khung 4 | Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân |
| Hình phạt bổ sung | Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 01 đến 05 năm, hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản |
| Chủ thể | Người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự |
| Luật sửa đổi BLHS 2025 | Luật 86/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) sửa nhiều điều khác. Danh sách điều được sửa mà chúng tôi đối chiếu không có Điều 174 |
Cập nhật: 27/10/2026 · Biên soạn: Công ty Luật TNHH Dragon · Kiểm duyệt: Luật sư Nguyễn Minh Long
1. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là gì?
Đây là hành vi dùng thủ đoạn gian dối làm cho chủ sở hữu hoặc người quản lý tài sản tin là thật, rồi tự nguyện giao tài sản cho người phạm tội. Sau đó người này chiếm đoạt tài sản đã nhận.
Điểm cốt lõi nằm ở thứ tự. Gian dối xảy ra trước, nạn nhân giao tài sản sau. Nếu không có thông tin sai sự thật, nạn nhân đã không giao tài sản.
Gian dối có thể là lời nói, giấy tờ, hình ảnh, hợp đồng hoặc hiện vật không đúng sự thật. Ví dụ: giả danh cán bộ để “chạy việc”, dựng dự án ảo để gọi vốn, giả mạo ngân hàng để lấy mã OTP. Với lừa đảo trên không gian mạng, hãy đọc thêm bài lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng.
2. Bốn dấu hiệu cấu thành tội phạm
Cơ quan tiến hành tố tụng xem xét bốn nhóm dấu hiệu.
- Chủ thể: người từ đủ 16 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hình sự.
- Mặt chủ quan: lỗi cố ý trực tiếp. Người phạm tội biết thông tin mình đưa ra là sai sự thật. Họ biết chiếm đoạt là trái pháp luật nhưng vẫn mong muốn thực hiện. Động cơ vụ lợi thường gặp nhưng không phải dấu hiệu bắt buộc.
- Khách thể: quyền sở hữu tài sản của người khác.
- Mặt khách quan: có hành vi đưa thông tin gian dối, nạn nhân tin và giao tài sản, người phạm tội chiếm đoạt được tài sản.
Đối tượng bị chiếm đoạt là tài sản nói chung. Có thể là tiền, vật có thật, giấy tờ có giá, quyền tài sản hoặc tài sản hình thành trong tương lai.
Thiệt hại phải bắt nguồn từ thủ đoạn gian dối. Đây là mối quan hệ nhân quả mà luật sư thường khai thác khi bào chữa.
3. Tài sản bao nhiêu thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Theo khoản 1 Điều 174, mức tối thiểu là 2.000.000 đồng. Tài sản trị giá dưới mức này chỉ bị truy cứu khi thuộc một trong bốn trường hợp:
- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm.
- Đã bị kết án về tội này hoặc một số tội xâm phạm sở hữu khác, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
- Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
- Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ.
Giá trị tài sản bị chiếm đoạt là căn cứ để xác định khung hình phạt. Vì vậy việc định giá và chứng minh số tiền thực tế bị chiếm đoạt luôn là điểm tranh luận lớn trong vụ án.
Gửi tóm tắt vụ việc qua Zalo, luật sư Dragon hướng dẫn hồ sơ tố giác và cách lưu giữ chứng cứ.
4. Bốn khung hình phạt theo Điều 174
Hình phạt chính chia thành bốn khoản. Mỗi khoản gắn với giá trị tài sản hoặc tình tiết tăng nặng.
| Khoản | Trường hợp |
|---|---|
| Khoản 1 | Từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng, hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc trường hợp luật định |
| Khoản 2 | Có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, tài sản từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng, tái phạm nguy hiểm, lợi dụng chức vụ quyền hạn hoặc danh nghĩa cơ quan tổ chức, dùng thủ đoạn xảo quyệt |
| Khoản 3 | Tài sản từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, hoặc lợi dụng thiên tai, dịch bệnh |
| Khoản 4 | Tài sản từ 500.000.000 đồng trở lên, hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp |
Một vụ án có thể thuộc nhiều tình tiết cùng lúc. Khi đó khung nặng hơn được áp dụng. Mức án cụ thể do Tòa án quyết định trong khung, có xét tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ.
Điều 174 không còn quy định tử hình. Các hướng dẫn thời Bộ luật Hình sự 1999 về mức án theo giá trị tài sản gắn với bộ luật cũ, nên không dùng để định khung ngày nay. Một số bài đăng trên mạng vẫn trích các hướng dẫn đó và gây hiểu nhầm.
5. Hình phạt bổ sung và hậu quả khác
Khoản 5 Điều 174 cho phép áp dụng thêm một trong các hình phạt bổ sung:
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng.
- Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
- Tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Ngoài hình sự, người phạm tội phải bồi thường thiệt hại cho người bị hại. Án tích còn ảnh hưởng đến lý lịch tư pháp, công việc và cơ hội xuất cảnh sau này.
6. Phân biệt với lạm dụng tín nhiệm và tranh chấp dân sự
Đây là câu hỏi khó nhất của thực tiễn. Hai tội cùng chiếm đoạt tài sản, nhưng khác nhau ở thời điểm hình thành ý định chiếm đoạt.
- Lừa đảo (Điều 174): ý định chiếm đoạt có trước hoặc cùng lúc nhận tài sản. Người phạm tội dùng gian dối để nhận được tài sản.
- Lạm dụng tín nhiệm (Điều 175): ban đầu người nhận có tài sản một cách hợp pháp, như vay, mượn, thuê, giữ hộ. Ý định chiếm đoạt phát sinh sau đó.
Hai bài viết sau giúp bạn so sánh chi tiết: cách phân biệt lừa đảo và lạm dụng tín nhiệm và Điều 175 Bộ luật Hình sự.
Còn tranh chấp dân sự thì sao? Vay tiền rồi không trả chưa chắc là phạm tội. Nếu người vay có ý định trả nhưng mất khả năng, vụ việc thường chỉ là tranh chấp hợp đồng. Dấu hiệu hình sự xuất hiện khi có gian dối ngay từ đầu, hoặc dùng tiền vào mục đích bất hợp pháp rồi bỏ trốn. Chứng cứ về ý chí của người nhận tiền quyết định hướng xử lý.
7. Người bị lừa nên làm gì?
Hành động sớm làm tăng cơ hội thu hồi tài sản. Bạn nên thực hiện theo thứ tự sau.
- Giữ chứng cứ: tin nhắn, ghi âm, hợp đồng, giấy vay, sao kê chuyển khoản, hình ảnh giao dịch.
- Báo ngân hàng: nếu chuyển tiền qua tài khoản, báo ngay để được hỗ trợ phong tỏa theo quy định.
- Gửi đơn tố giác: đến cơ quan Công an có thẩm quyền, kèm bản sao chứng cứ.
- Theo dõi tiến độ: yêu cầu thông báo kết quả giải quyết tố giác theo quy định.
- Tham vấn luật sư: để xác định đúng hướng tố tụng và quyền của người bị hại.
Cần biết cách lấy lại tiền trong từng tình huống? Xem hướng dẫn bị lừa đảo qua mạng có lấy lại tiền được không. Từ 01/7/2025, nhiều việc ở cơ sở do Công an cấp xã tiếp nhận. Bạn có thể đọc thêm bài Công an xã khởi tố điều tra.
Luật sư tham gia từ giai đoạn đầu để bảo vệ quyền lợi. Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ (mức giá tham khảo, có thể thay đổi).
8. Bị tố cáo lừa đảo thì xử lý thế nào?
Bị tố cáo không đồng nghĩa là có tội. Nhưng im lặng hoặc tự ý liên lạc gây áp lực với người bị hại thường làm tình hình xấu đi. Hãy thực hiện các bước sau.
- Hợp tác với cơ quan điều tra, không bỏ trốn, không tiêu hủy chứng cứ.
- Thu thập tài liệu chứng minh ý chí trả nợ, nguồn tiền và mục đích sử dụng.
- Nhờ luật sư bào chữa ngay từ giai đoạn đầu.
- Chủ động bồi thường, khắc phục hậu quả nếu có khả năng.
Theo Điều 51 Bộ luật Hình sự, tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ. Thành khẩn khai báo và ăn năn hối cải cũng thuộc nhóm này. Tuy nhiên, bồi thường không đương nhiên xóa tội. Việc có giảm nhẹ hay không do cơ quan tiến hành tố tụng quyết định theo từng vụ án.
Chi tiết cách ứng xử xem bài bị tố cáo lừa đảo phải làm gì. Nếu vụ việc đã bị khởi tố, hãy tìm hiểu thủ tục mời luật sư bào chữa trong vụ án hình sự.
9. Điểm mới pháp luật hình sự năm 2025 và 2026
Luật số 86/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự, có hiệu lực từ 01/7/2025. Luật này tập trung vào các điều về thi hành án tử hình, hàng giả, ma túy, môi trường, tham nhũng và một số tội khác. Danh sách điều được sửa mà chúng tôi đối chiếu không có Điều 174. Khi dùng cho hồ sơ cụ thể, bạn nên tra văn bản hợp nhất mới nhất. Tổng quan xem bài Bộ luật Hình sự sửa đổi 2025.
Về tổ chức, từ 01/7/2025 nước ta bỏ cấp huyện, Tòa án nhân dân khu vực thay Tòa án nhân dân cấp huyện xét xử sơ thẩm. Thẩm quyền xét xử cụ thể phụ thuộc khung hình phạt và tính chất vụ án, nên cần xác định đúng khi theo dõi hồ sơ.
10. Luật sư Dragon hỗ trợ gì trong vụ án lừa đảo?
Công ty Luật TNHH Dragon nhận hỗ trợ cả người bị hại và người bị tố cáo. Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ (mức giá tham khảo, có thể thay đổi theo vụ việc).
- Đánh giá hồ sơ, xác định đây là tội phạm hay tranh chấp dân sự.
- Soạn đơn tố giác, đơn đề nghị khởi tố, đơn đề nghị bồi thường cho người bị hại.
- Bào chữa cho bị can, bị cáo trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.
- Đề xuất tình tiết giảm nhẹ, hướng bồi thường và phương án thương lượng.
Bạn có thể xem dịch vụ luật sư bào chữa tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản và trang luật sư bào chữa án hình sự tại tòa.
Giải đáp nhanh
Câu hỏi thường gặp: tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
1Lừa đảo bao nhiêu tiền thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?▼
Theo khoản 1 Điều 174, mức tối thiểu là 2.000.000 đồng. Dưới mức này vẫn bị truy cứu trong bốn trường hợp. Một là đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt mà còn vi phạm. Hai là đã bị kết án chưa xóa án tích mà còn vi phạm. Ba là gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự. Bốn là tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại.
2Mức phạt cao nhất của Điều 174 là gì?▼
Là tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. Khung này áp dụng khi chiếm đoạt tài sản từ 500.000.000 đồng trở lên, hoặc lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp. Điều 174 không có hình phạt tử hình.
3Lừa đảo khác lạm dụng tín nhiệm ở điểm nào?▼
Khác ở thời điểm có ý định chiếm đoạt. Lừa đảo có gian dối ngay để nhận tài sản. Lạm dụng tín nhiệm là nhận tài sản hợp pháp trước, rồi mới nảy sinh ý định chiếm đoạt hoặc dùng tài sản sai mục đích.
4Trả lại tiền cho người bị hại có thoát tội không?▼
Không đương nhiên. Bồi thường, khắc phục hậu quả là tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51 Bộ luật Hình sự, giúp giảm mức án. Việc có xử lý hình sự hay không vẫn do cơ quan tiến hành tố tụng xem xét theo toàn bộ hành vi.
5Bị lừa tiền thì nên làm gì trước tiên?▼
Giữ toàn bộ chứng cứ giao dịch, báo ngân hàng nếu chuyển khoản, rồi gửi đơn tố giác đến cơ quan Công an có thẩm quyền. Nên tham vấn luật sư sớm để làm đúng thủ tục và bảo vệ quyền thu hồi tài sản.
Kết luận
Điều 174 quy định bốn khung hình phạt, từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân. Ranh giới giữa hình sự và dân sự nằm ở gian dối và ý định chiếm đoạt. Nếu bạn là người bị hại, hãy giữ chứng cứ và tố giác sớm. Nếu bạn bị tố cáo, hãy hợp tác đúng luật và nhờ luật sư ngay từ đầu. Gọi hoặc nhắn Zalo cho Dragon để được tư vấn.
Bài viết được kiểm duyệt nội dung bởi Luật sư Nguyễn Minh Long, Công ty Luật TNHH Dragon.
Luật sư Công ty Luật TNHH Dragon tiếp nhận người bị hại và người bị tố cáo qua điện thoại, Zalo hoặc gặp trực tiếp. Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ (mức giá tham khảo, có thể thay đổi).
