Người dưới 18 tuổi gây rối trật tự công cộng có bị xử lý hình sự không?

Nếu bạn đang tìm hiểu về trường hợp người dưới 18 tuổi gây rối trật tự công cộng, điều quan trọng đầu tiên là phải xác định rõ độ tuổi của người vi phạm và mức độ nghiêm trọng của hành vi. Không phải cứ người chưa đủ 18 tuổi có hành vi gây rối ở nơi công cộng là đương nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Pháp luật hình sự Việt Nam có cơ chế xử lý riêng đối với người dưới 18 tuổi, trong đó đặt mục tiêu giáo dục, giúp đỡ là chính và chỉ áp dụng hình phạt khi thật sự cần thiết. 

Tại vanphongluatsu.com.vn, chúng tôi nhận thấy nhiều gia đình lo lắng khi con em mình tham gia tụ tập đông người, đua xe, la ó, ném đồ vật, quay clip kích động hoặc có hành vi làm mất an ninh trật tự nơi công cộng. Tuy nhiên, muốn đánh giá đúng trách nhiệm pháp lý thì phải xem xét đồng thời nhiều yếu tố như: người đó bao nhiêu tuổi, hành vi ở mức vi phạm hành chính hay đã có dấu hiệu tội phạm, có hậu quả nghiêm trọng hay không, và vai trò cụ thể trong vụ việc là gì. 

Người dưới 18 tuổi có phải lúc nào cũng bị truy cứu hình sự không?

Câu trả lời là không. Theo quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự, người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ trường hợp luật có quy định khác; còn người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về một số tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng được liệt kê cụ thể trong luật. Danh sách này không bao gồm Điều 318 về tội gây rối trật tự công cộng. 

Từ đó có thể rút ra một điểm rất quan trọng: người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu có hành vi gây rối trật tự công cộng, thông thường không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Điều 318, vì đây không phải là tội danh thuộc nhóm mà lứa tuổi này phải chịu trách nhiệm hình sự. Trong khi đó, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Đây là điểm mà gia đình cần hiểu đúng để tránh hoang mang hoặc ngược lại là chủ quan. 

Nếu không bị xử lý hình sự thì có bị xử lý gì không?

Có thể có. Người chưa thành niên vi phạm chưa đến mức bị xử lý hình sự vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính, tùy độ tuổi và tính chất hành vi. Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính. 

Như vậy, với các trường hợp người dưới 18 tuổi gây rối trật tự công cộng nhưng chưa đến mức cấu thành tội phạm, cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể áp dụng biện pháp xử lý hành chính phù hợp. Đây là lý do phụ huynh không nên nghĩ rằng “chưa đủ 18 tuổi thì không sao”. Trong nhiều vụ việc, hồ sơ vi phạm của người chưa thành niên vẫn có thể ảnh hưởng lâu dài đến quá trình học tập, sinh hoạt và đánh giá nhân thân sau này. 

Pháp luật xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội theo nguyên tắc nào?

Điểm cốt lõi là ưu tiên giáo dục, giúp đỡ, bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người dưới 18 tuổi. Các phân tích pháp lý về Điều 91 Bộ luật Hình sự đều nhấn mạnh việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội phải nhằm giúp họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh, trở thành công dân có ích; Tòa án chỉ áp dụng hình phạt khi các biện pháp giáo dục khác không bảo đảm hiệu quả. Đồng thời, không áp dụng tù chung thân hoặc tử hình đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, và việc áp dụng tù có thời hạn cũng bị hạn chế. 

Nói dễ hiểu, nếu người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị xem xét về hành vi gây rối trật tự công cộng, cơ quan tố tụng và Tòa án không chỉ nhìn vào hành vi, mà còn xem xét rất kỹ nhân thân, hoàn cảnh gia đình, mức độ nhận thức, khả năng giáo dục, vai trò trong vụ việc và khả năng khắc phục hậu quả. Đây là cơ sở rất quan trọng để xây dựng hướng bào chữa phù hợp. 

Khi nào người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi có thể bị truy cứu về tội gây rối trật tự công cộng?

Với nhóm tuổi từ đủ 16 đến dưới 18, nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành Điều 318 thì vẫn có thể bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử. Trong thực tế, cơ quan tố tụng thường xem xét các tình tiết như: gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; cản trở giao thông nghiêm trọng; kích động nhiều người cùng gây rối; hành hung người can thiệp; sử dụng hung khí; tái phạm hoặc gây hậu quả đáng kể. Điều 318 có khung hình phạt tăng nặng từ 2 năm đến 7 năm tù khi thuộc các trường hợp như dùng vũ khí, phá phách, gây cản trở giao thông nghiêm trọng, xúi giục người khác gây rối hoặc tái phạm nguy hiểm. 

Tuy nhiên, dù bị truy cứu, người dưới 18 tuổi vẫn được áp dụng cơ chế xử lý đặc thù. Điều này có thể ảnh hưởng đáng kể đến hướng giải quyết vụ án, từ việc miễn trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp phù hợp cho đến việc xin áp dụng biện pháp giáo dục, hoặc xin mức hình phạt nhẹ hơn so với người đã thành niên. 

Thủ tục tố tụng với người dưới 18 tuổi có gì khác?

Pháp luật tố tụng hình sự có quy định riêng đối với người dưới 18 tuổi nhằm bảo đảm quyền lợi của họ trong suốt quá trình giải quyết vụ án. Các tài liệu phân tích về Điều 414 Bộ luật Tố tụng hình sự cho thấy thủ tục tố tụng đối với người dưới 18 tuổi được thiết kế theo hướng phù hợp lứa tuổi, bảo đảm lợi ích tốt nhất, hạn chế tác động tiêu cực và đặt nặng yêu cầu giáo dục, hỗ trợ. 

Trên thực tế, đây là lý do gia đình nên mời luật sư càng sớm càng tốt. Khi có dịch vụ luật sư tư vấn luật hình sự từ đầu, luật sư có thể giúp kiểm tra việc lấy lời khai, sự tham gia của người đại diện hợp pháp, cách đánh giá vai trò của người chưa thành niên trong vụ án và những tình tiết có lợi cần được ghi nhận đầy đủ. 

Gia đình nên làm gì khi con em mình bị liên quan đến vụ gây rối trật tự công cộng?

Điều đầu tiên là phải bình tĩnh xác định đúng độ tuổi và mức độ tham gia của người dưới 18 tuổi trong vụ việc. Nhiều trường hợp chỉ là đi theo đám đông, quay video, hò hét, đứng xem hoặc tham gia ở mức độ rất hạn chế, nhưng nếu không giải trình đúng thì rất dễ bị đánh giá bất lợi. Gia đình cần nhanh chóng thu thập các tài liệu liên quan như clip, hình ảnh, tin nhắn, lời khai của người làm chứng, thông tin học tập, nhân thân, giấy khen, xác nhận của nhà trường hoặc địa phương để phục vụ việc bảo vệ quyền lợi. Việc xử lý người dưới 18 tuổi phải dựa trên vai trò thực tế và mục tiêu giáo dục là chính. 

Điều thứ hai là không nên để người chưa thành niên tự xoay xở một mình trong quá trình làm việc với cơ quan chức năng. Với các vụ việc có dấu hiệu hình sự, việc có luật sư bào chữa giỏi tại Hà Nội hỗ trợ từ sớm sẽ giúp gia đình định hướng đúng ngay từ đầu, nhất là khi cần phân biệt giữa xử phạt hành chính và truy cứu hình sự, hoặc khi cần chứng minh người dưới 18 tuổi không đủ điều kiện bị xử lý theo Điều 318. 

Vì sao nên mời luật sư sớm?

Với các vụ việc liên quan người chưa thành niên, luật sư không chỉ bào chữa về mặt pháp lý mà còn giúp bảo vệ quy trình tố tụng đúng luật. Một văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội có thể hỗ trợ gia đình ở các việc quan trọng như:

• rà soát xem hành vi có thật sự đủ yếu tố cấu thành tội gây rối trật tự công cộng hay chưa;
• xác định người dưới 18 tuổi thuộc nhóm tuổi nào để đánh giá trách nhiệm hình sự hoặc hành chính;
• chuẩn bị tài liệu về nhân thân, học tập, hoàn cảnh gia đình, khả năng giáo dục;
• đề nghị áp dụng hướng xử lý có lợi hơn cho người chưa thành niên;
• tham gia bảo vệ quyền lợi trong suốt giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.

Phạm vi hành nghề của luật sư bao gồm tham gia tố tụng với tư cách người bào chữa cho bị can, bị cáo trong vụ án hình sự. Vì vậy, nếu gia đình đang lúng túng, việc tìm đến vanphongluatsu.com.vn hoặc một văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội là bước nên làm sớm. 

Với từ khóa người dưới 18 tuổi gây rối trật tự công cộng, điểm mấu chốt là phải phân biệt rất rõ theo độ tuổi. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thông thường không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Điều 318, vì tội gây rối trật tự công cộng không nằm trong nhóm tội mà lứa tuổi này phải chịu trách nhiệm hình sự. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu hành vi đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, nhưng vẫn được áp dụng nguyên tắc xử lý riêng dành cho người chưa thành niên, đặt trọng tâm vào giáo dục và lợi ích tốt nhất của họ. 

Nếu gia đình đang cần hỗ trợ về vụ việc liên quan người chưa thành niên, cần dịch vụ luật sư tư vấn luật hình sự, muốn tìm luật sư bào chữa giỏi tại Hà Nội hoặc cần một văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội, việc được tư vấn sớm sẽ giúp hạn chế rất nhiều rủi ro pháp lý và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dưới 18 tuổi.