Trả lời nhanh: Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã là bước bắt buộc trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp, theo Điều 235 Luật Đất đai 2024. Chủ tịch UBND cấp xã thành lập Hội đồng hòa giải sau khi nhận đơn. Việc hòa giải phải làm xong trong không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn. Kết quả ghi thành biên bản, có chữ ký các bên và xác nhận của UBND cấp xã. Hòa giải không thành thì các bên đi tiếp theo Điều 236.
Cập nhật: 27/10/2026 · Biên soạn: Công ty Luật TNHH Dragon · Kiểm duyệt: Luật sư Nguyễn Minh Long
Hai nhà tranh nhau một bờ ranh. Hai anh em tranh nhau thửa đất của bố mẹ. Nhiều người chạy ngay ra Tòa. Rồi bị trả đơn vì chưa qua hòa giải ở xã.
Bài viết hướng dẫn cách hòa giải tại UBND cấp xã theo Luật Đất đai 2024, những tranh chấp nào bắt buộc hòa giải và việc cần làm khi hòa giải không thành. Nội dung cập nhật đến tháng 10/2026.
| Nội dung | Quy định |
|---|---|
| Căn cứ pháp lý | Điều 235 và Điều 236 Luật Đất đai 2024. Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP về điều kiện khởi kiện tranh chấp đất đai |
| Cơ quan hòa giải | UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp |
| Người thành lập Hội đồng | Chủ tịch UBND cấp xã, sau khi nhận đơn yêu cầu |
| Thành phần Hội đồng | Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND xã, đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã, công chức địa chính, người sinh sống lâu năm biết rõ nguồn gốc đất |
| Thời hạn | Không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn |
| Kết quả | Biên bản hòa giải thành hoặc không thành, có xác nhận của UBND cấp xã |
| Hòa giải không thành | Khởi kiện tại Tòa án hoặc đề nghị UBND có thẩm quyền giải quyết, tùy loại giấy tờ |
1. Tranh chấp đất đai là gì?
Luật Đất đai 2024 hiểu tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên. Nhưng trên thực tế, nhiều vụ việc chỉ liên quan đến đất. Bản chất là hợp đồng hoặc thừa kế. Phân biệt đúng loại tranh chấp quyết định bạn có phải hòa giải ở xã hay không.
Tranh chấp về quyền sử dụng đất
- Tranh chấp ranh giới giữa các thửa liền kề.
- Tranh chấp lối đi chung.
- Đòi lại đất cho mượn, cho ở nhờ.
- Tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất.
Tranh chấp liên quan đến đất
- Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thuê, thế chấp quyền sử dụng đất.
- Thừa kế quyền sử dụng đất.
- Chia tài sản chung là đất sau ly hôn.
Hãy đọc các bài tranh chấp ranh giới đất liền kề và kiện đòi lại đất cho ở nhờ để thấy các tình huống thực tế.
2. Căn cứ pháp lý của việc hòa giải ở xã
Các văn bản quan trọng gồm:
- Luật Đất đai 2024: Điều 235 quy định hòa giải. Điều 236 quy định thẩm quyền giải quyết.
- Bộ luật Dân sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015: điều chỉnh quan hệ dân sự và việc khởi kiện.
- Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP: hướng dẫn điều kiện khởi kiện đối với tranh chấp đất đai.
- Nghị định 102/2024/NĐ-CP: hướng dẫn thi hành Luật Đất đai.
Luật khuyến khích các bên tự hòa giải trước. Nếu không thành, các bên phải hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp rồi mới nhờ cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Đây là điểm cốt lõi của Điều 235.
3. Tranh chấp đất đai có bắt buộc hòa giải ở xã không?
Có, với tranh chấp đất đai theo nghĩa hẹp. Cụ thể là tranh chấp xác định ai có quyền sử dụng đất. Nếu bạn khởi kiện mà chưa hòa giải tại UBND cấp xã, Tòa án có thể trả lại đơn vì chưa đủ điều kiện khởi kiện.
Với tranh chấp liên quan đến đất như thừa kế, hợp đồng hay chia tài sản chung, hòa giải tại xã thường không phải điều kiện bắt buộc. Tuy vậy, hòa giải vẫn nên được cân nhắc vì tiết kiệm thời gian, chi phí và giữ tình cảm gia đình.
Lưu ý: cách xác định tranh chấp có thuộc diện bắt buộc hòa giải hay không phụ thuộc vào bản chất quan hệ. Mức độ cụ thể tùy từng hồ sơ. Hãy nhờ luật sư xác định trước khi nộp đơn, tránh mất công làm sai thủ tục.
Đọc thêm bài tranh chấp thừa kế đất đai trong gia đình nếu bạn tranh chấp với anh chị em.
4. Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã
Quy trình gồm các bước sau.
Bước 1: Nộp đơn yêu cầu hòa giải
Bạn nộp đơn tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp. Đơn nêu rõ thông tin các bên, vị trí thửa đất, nội dung tranh chấp và yêu cầu. Kèm theo là giấy tờ về đất như sổ đỏ, hợp đồng, giấy tờ nguồn gốc và các chứng cứ liên quan.
Bước 2: Thành lập Hội đồng hòa giải
Sau khi nhận đơn, Chủ tịch UBND cấp xã thành lập Hội đồng hòa giải. Hội đồng gồm các thành phần sau.
- Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm Chủ tịch Hội đồng.
- Đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã.
- Công chức địa chính.
- Người sinh sống lâu năm, biết rõ nguồn gốc và quá trình sử dụng thửa đất, nếu có.
Tùy trường hợp, Hội đồng có thể mời thêm đại diện tổ chức, cá nhân khác.
Bước 3: Chuẩn bị và tổ chức hòa giải
Hội đồng xác minh nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất và thu thập tài liệu. Sau đó, Hội đồng mời các bên đến làm việc. Mỗi bên trình bày ý kiến. Hội đồng giải thích pháp luật và đề xuất phương án.
Bước 4: Lập biên bản
Kết quả được ghi thành biên bản. Biên bản có chữ ký các bên, kèm xác nhận của UBND cấp xã về việc hòa giải thành hoặc không thành. Nếu một bên không ký, Chủ tịch Hội đồng và các thành viên vẫn ký, đóng dấu rồi gửi cho các bên. Biên bản được lưu tại UBND cấp xã.
Thời hạn: toàn bộ việc hòa giải phải hoàn thành trong không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn.
Từ 01/7/2025, nhiều đơn vị cấp xã đã sáp nhập hoặc đổi tên. Hãy xác định UBND xã mới quản lý khu vực có thửa đất và nộp đơn đúng nơi.
Gửi sổ đỏ, giấy tờ và mô tả vụ việc qua Zalo. Luật sư Dragon xác định loại tranh chấp, cơ quan giải quyết và hồ sơ cần chuẩn bị.
5. Hòa giải thành thì sao?
Hòa giải thành là kết quả tốt nhất. Các bên giữ được quan hệ, không tốn án phí. Biên bản nên ghi chi tiết nội dung thỏa thuận, như ranh giới, lối đi, phần đất mỗi bên.
Nếu thỏa thuận làm thay đổi ranh giới hoặc người sử dụng đất, các bên phải làm thủ tục đăng ký biến động. Khi cần tách hoặc hợp thửa, xem bài điều kiện tách thửa đất.
Hãy soát kỹ từng câu trong biên bản. Một câu chữ mơ hồ có thể dẫn đến tranh chấp lần hai.
6. Hòa giải không thành, các bên làm gì?
Điều 236 Luật Đất đai 2024 phân biệt hai trường hợp.
- Có giấy chứng nhận hoặc giấy tờ hợp pháp về đất: khi các bên hoặc một trong các bên có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì tranh chấp thuộc thẩm quyền của Tòa án.
- Không có giấy chứng nhận: các bên có thể chọn Tòa án hoặc đề nghị UBND có thẩm quyền giải quyết. Sau khi bỏ cấp huyện, thẩm quyền của UBND được phân định lại theo mô hình chính quyền hai cấp.
Nếu khởi kiện, hãy chuẩn bị đơn kèm biên bản hòa giải không thành. Từ 01/7/2025, hệ thống tòa án chỉ còn hai cấp. Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm phần lớn các vụ dân sự. Kiểm tra bài mẫu đơn khởi kiện và thời hiệu khởi kiện trước khi nộp.
Các bên cũng có thể hòa giải lại ở giai đoạn Tòa án theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án. Chi phí tố tụng xem trong bài án phí dân sự.
7. Mẹo chuẩn bị để hòa giải hiệu quả
- Gom đủ giấy tờ nguồn gốc: sổ đỏ, hợp đồng, biên lai thuế, bản đồ, ảnh hiện trạng.
- Xác định yêu cầu rõ ràng: bạn muốn giữ ranh giới, đòi đất hay chia lại thửa.
- Chuẩn bị người làm chứng: hàng xóm hoặc người sinh sống lâu năm biết nguồn gốc đất.
- Giữ thái độ hợp tác: Hội đồng đánh giá thiện chí của các bên.
- Không tự ý xây dựng hay hàng rào hóa phần đất đang tranh chấp.
Tranh chấp lối đi và ranh giới nên có biên bản đo đạc. Xem bài tranh chấp lối đi chung và ranh giới đất để biết cách thu thập chứng cứ.
8. Dịch vụ hòa giải và giải quyết tranh chấp đất đai của Dragon
Đội ngũ luật sư Công ty Luật TNHH Dragon.
Công ty Luật TNHH Dragon có trụ sở tại Long Biên, Hà Nội và chi nhánh tại Hải Phòng. Với tranh chấp đất, luật sư hỗ trợ:
- Xác định loại tranh chấp và hướng giải quyết phù hợp.
- Soạn đơn yêu cầu hòa giải và tập hợp chứng cứ.
- Đại diện tham gia hòa giải khi được ủy quyền.
- Soạn hồ sơ khởi kiện và bảo vệ quyền lợi tại Tòa án.
- Xem trang luật sư tư vấn luật đất đai và bài thuê luật sư giải quyết tranh chấp đất đai bao nhiêu tiền.
Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ. Đây là mức giá tham khảo, có thể thay đổi theo từng vụ việc.
Dragon đánh giá hồ sơ, đề xuất phương án thương lượng hoặc khởi kiện và đại diện làm việc khi được ủy quyền.
Giải đáp nhanh
Câu hỏi thường gặp: Hòa giải tranh chấp đất đai
1Tranh chấp đất đai có bắt buộc hòa giải tại UBND xã không?▼
Có, theo Điều 235 Luật Đất đai 2024. Các bên phải hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Với thừa kế, hợp đồng hoặc chia tài sản chung, hòa giải ở xã thường không bắt buộc nhưng vẫn được khuyến khích.
2Hòa giải tranh chấp đất đai mất bao lâu?▼
Việc hòa giải phải hoàn thành trong không quá 30 ngày kể từ ngày UBND cấp xã nhận đơn yêu cầu. Thời hạn này tính cho toàn bộ thủ tục, gồm thành lập Hội đồng, xác minh, tổ chức hòa giải và lập biên bản.
3Hội đồng hòa giải gồm những ai?▼
Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm Chủ tịch Hội đồng. Thành viên gồm đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã, công chức địa chính và người sinh sống lâu năm biết rõ nguồn gốc đất, nếu có. Hội đồng có thể mời thêm người khác.
4Hòa giải không thành thì khởi kiện ở đâu?▼
Nếu một trong các bên có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tranh chấp thuộc thẩm quyền của Tòa án. Nếu không có, các bên có thể chọn Tòa án hoặc đề nghị UBND có thẩm quyền giải quyết. Hãy kèm biên bản hòa giải không thành vào hồ sơ.
5Biên bản hòa giải có giá trị gì?▼
Biên bản ghi nhận ý kiến các bên và kết quả hòa giải, có xác nhận của UBND cấp xã. Đây là tài liệu quan trọng để Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền xem xét tiếp. Nếu hòa giải thành, hãy ghi rõ thỏa thuận để tránh tranh chấp lần hai.
Kết luận
Hãy nhớ ba điều. Hòa giải tại UBND cấp xã là bước bắt buộc với tranh chấp xác định quyền sử dụng đất. Thời hạn tối đa là 30 ngày, kết quả ghi bằng biên bản. Hòa giải không thành, đường đi tiếp phụ thuộc vào việc bạn có giấy chứng nhận hay không. Cần hỗ trợ hòa giải tranh chấp đất đai, hãy gọi Dragon theo số bên dưới.
Bài viết được kiểm duyệt nội dung bởi Luật sư Nguyễn Minh Long, Công ty Luật TNHH Dragon.
Luật sư Dragon xác định loại tranh chấp, soạn đơn, đại diện hòa giải và khởi kiện. Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ (mức giá tham khảo, có thể thay đổi).
