Thủ tục giải thể doanh nghiệp là vấn đề nhiều chủ doanh nghiệp chỉ bắt đầu tìm hiểu khi công ty đã ngừng vận hành, hết dự án, không còn nhu cầu kinh doanh hoặc nội bộ không thể tiếp tục duy trì hoạt động. Tuy nhiên, giải thể không phải là việc “đóng cửa công ty” theo cách thông thường. Đây là một thủ tục pháp lý có trình tự rõ ràng, liên quan đến quyết định giải thể, thanh lý tài sản, xử lý hợp đồng lao động, thanh toán nợ, nghĩa vụ thuế và nộp hồ sơ đến cơ quan đăng ký kinh doanh. 

Tại Văn phòng Luật sư Dragon, chúng tôi thấy nhiều doanh nghiệp vướng ở đúng một điểm: nghĩ rằng chỉ cần ra quyết định nội bộ là xong. Thực tế, nếu làm thiếu bước hoặc xử lý không hết nghĩa vụ với người lao động, cơ quan thuế, chủ nợ và cơ quan đăng ký kinh doanh, hồ sơ giải thể có thể bị kéo dài hoặc phát sinh trách nhiệm cho người quản lý doanh nghiệp. 

Giải thể doanh nghiệp là gì?

Hiểu đơn giản, giải thể là việc doanh nghiệp chấm dứt sự tồn tại hợp pháp theo trình tự do pháp luật quy định. Sau khi hoàn tất, tình trạng pháp lý của doanh nghiệp sẽ được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Luật Doanh nghiệp 2020 quy định khá rõ về các trường hợp giải thể, trình tự thủ tục, hồ sơ cần nộp và trách nhiệm của người quản lý trong quá trình này. 

Điểm cần phân biệt là giải thể khác với phá sản. Phá sản được thực hiện theo pháp luật về phá sản, còn giải thể chỉ đặt ra khi doanh nghiệp vẫn có khả năng thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác theo luật. 

Khi nào doanh nghiệp được giải thể?

Theo Điều 207 Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp bị giải thể trong 4 trường hợp chính:

• Kết thúc thời hạn hoạt động ghi trong Điều lệ mà không gia hạn
• Giải thể theo nghị quyết hoặc quyết định của chủ doanh nghiệp, chủ sở hữu, Hội đồng thành viên hoặc Đại hội đồng cổ đông tùy loại hình
• Công ty không còn đủ số lượng thành viên tối thiểu trong 6 tháng liên tục mà không chuyển đổi loại hình
• Bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trừ trường hợp pháp luật về quản lý thuế có quy định khác 

Đây là điểm rất quan trọng trong thực tế tư vấn. Không phải công ty nào ngừng hoạt động cũng “đương nhiên” được giải thể ngay. Trước hết, doanh nghiệp phải rơi vào một trong các trường hợp luật cho phép. Sau đó còn phải đáp ứng điều kiện về nợ và tranh chấp. 

Điều kiện để được giải thể doanh nghiệp

Đây là phần các doanh nghiệp cần nhớ kỹ nhất. Luật quy định doanh nghiệp chỉ được giải thể khi đáp ứng đồng thời hai điều kiện:

Thanh toán hết các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác

Doanh nghiệp phải xử lý đầy đủ các nghĩa vụ với người lao động, cơ quan thuế và các chủ nợ khác trước khi nộp hồ sơ giải thể. Thứ tự ưu tiên thanh toán cũng được luật quy định rõ, không phải thích trả khoản nào trước cũng được. 

Không đang có tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài

Nếu doanh nghiệp đang là một bên trong vụ tranh chấp chưa kết thúc tại Tòa án hoặc Trọng tài, doanh nghiệp chưa đủ điều kiện giải thể theo Điều 207. Đây là lý do nhiều hồ sơ bị vướng dù về mặt nội bộ doanh nghiệp đã thống nhất dừng hoạt động. 

Từ kinh nghiệm của chúng tôi, chỉ cần bỏ sót một nghĩa vụ nhỏ hoặc chưa xử lý dứt điểm một tranh chấp thương mại, cả quy trình giải thể có thể bị chậm đáng kể. Vì vậy, với các công ty đang có hợp đồng dở dang, nợ thuế, nợ bảo hiểm hoặc tranh chấp với đối tác, nên kiểm tra kỹ trước khi ra quyết định giải thể.

Thủ tục giải thể doanh nghiệp gồm những bước nào?

Đối với các trường hợp giải thể tự nguyện hoặc do không đủ số lượng thành viên tối thiểu, Điều 208 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định trình tự khá rõ. Để dễ nhớ, chúng tôi thường tóm gọn thành 5 bước sau.

Bước 1: Thông qua nghị quyết hoặc quyết định giải thể

Doanh nghiệp phải thông qua nghị quyết, quyết định giải thể. Văn bản này phải có các nội dung chủ yếu gồm:

• Tên, địa chỉ trụ sở chính của doanh nghiệp
• Lý do giải thể
• Thời hạn, thủ tục thanh lý hợp đồng và thanh toán các khoản nợ
• Phương án xử lý nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng lao động
• Họ tên, chữ ký của người có thẩm quyền theo loại hình doanh nghiệp 

Đây không phải là một quyết định hình thức. Nếu nội dung sơ sài, thiếu phương án xử lý lao động hoặc không rõ cơ chế thanh toán nợ, về sau doanh nghiệp rất dễ phải sửa hồ sơ.

Bước 2: Tổ chức thanh lý tài sản và xử lý nghĩa vụ

Luật quy định chủ doanh nghiệp tư nhân, Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc Hội đồng quản trị trực tiếp tổ chức thanh lý tài sản, trừ khi Điều lệ có quy định thành lập tổ chức thanh lý riêng. 

Ở bước này, doanh nghiệp cần xử lý đồng thời nhiều việc:

• Rà soát tài sản còn lại
• Chấm dứt hoặc thanh lý hợp đồng đang tồn tại
• Chốt quyền lợi người lao động
• Rà nghĩa vụ thuế
• Lập danh sách chủ nợ và kế hoạch thanh toán nợ

Nếu làm không chặt, hồ sơ giải thể về sau dễ bị thiếu căn cứ hoặc phát sinh phản đối từ bên liên quan.

Bước 3: Gửi và công khai quyết định giải thể

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày thông qua, nghị quyết hoặc quyết định giải thể và biên bản họp phải được gửi đến cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế và người lao động trong doanh nghiệp. 

Đồng thời, quyết định giải thể phải được đăng trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và niêm yết công khai tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện. Nếu doanh nghiệp còn nghĩa vụ tài chính chưa thanh toán thì phải gửi kèm phương án giải quyết nợ cho chủ nợ và người có quyền, nghĩa vụ liên quan. 

Đây là bước rất hay bị làm thiếu. Nhiều doanh nghiệp chỉ ra quyết định nội bộ mà quên nghĩa vụ gửi, công khai và thông báo đầy đủ.

Bước 4: Thanh toán nợ theo đúng thứ tự ưu tiên

Luật Doanh nghiệp 2020 quy định thứ tự thanh toán các khoản nợ như sau:

• Nợ lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và quyền lợi khác của người lao động
• Nợ thuế
• Các khoản nợ khác 

Sau khi thanh toán chi phí giải thể và toàn bộ các khoản nợ, phần tài sản còn lại mới được chia cho chủ doanh nghiệp, thành viên, cổ đông hoặc chủ sở hữu theo tỷ lệ sở hữu vốn góp hoặc cổ phần. 

Thực tế, đây là bước doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng. Nếu còn nợ người lao động hoặc nợ thuế mà vẫn cố hoàn tất giải thể, rủi ro pháp lý sẽ chuyển sang người quản lý.

Bước 5: Nộp hồ sơ giải thể

Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp phải gửi hồ sơ giải thể đến Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày thanh toán hết các khoản nợ của doanh nghiệp. Hồ sơ giải thể theo Điều 210 gồm:

• Thông báo về giải thể doanh nghiệp
• Báo cáo thanh lý tài sản doanh nghiệp
• Danh sách chủ nợ và số nợ đã thanh toán, bao gồm cả nợ thuế và nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động nếu có 

Sau thời hạn 180 ngày kể từ ngày cơ quan đăng ký kinh doanh nhận được nghị quyết, quyết định giải thể mà không nhận được phản đối bằng văn bản của bên liên quan, hoặc trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ giải thể, cơ quan đăng ký kinh doanh cập nhật tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. 

Trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp thì sao?

Nếu doanh nghiệp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giải thể theo quyết định của Tòa án, trình tự được áp dụng theo Điều 209 Luật Doanh nghiệp 2020. 

Khi đó, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ thông báo tình trạng doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Trong vòng 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định thu hồi hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực, doanh nghiệp phải triệu tập họp để quyết định giải thể. Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện các bước gửi quyết định, xử lý nợ và nộp hồ sơ giải thể tương tự theo luật. 

Đây là nhóm hồ sơ thường phức tạp hơn hồ sơ giải thể tự nguyện, vì doanh nghiệp thường đã phát sinh vi phạm hoặc đang trong trạng thái pháp lý nhạy cảm.

Những việc bị cấm kể từ khi có quyết định giải thể

Nhiều chủ doanh nghiệp không để ý phần này, nhưng luật quy định rất rõ. Kể từ khi có quyết định giải thể, doanh nghiệp và người quản lý bị cấm thực hiện một số hành vi như:

• Cất giấu, tẩu tán tài sản
• Từ bỏ hoặc giảm bớt quyền đòi nợ
• Chuyển nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm bằng tài sản doanh nghiệp
• Ký hợp đồng mới, trừ trường hợp phục vụ việc giải thể
• Cầm cố, thế chấp, tặng cho, cho thuê tài sản
• Chấm dứt thực hiện hợp đồng đã có hiệu lực
• Huy động vốn dưới mọi hình thức 

Nếu vi phạm, cá nhân liên quan có thể bị xử phạt hành chính, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc phải bồi thường thiệt hại tùy mức độ. 

Những sai lầm thường gặp khi làm thủ tục giải thể doanh nghiệp

Từ hồ sơ thực tế mà chúng tôi tiếp nhận tại vanphongluatsu.com.vn, có một số lỗi rất phổ biến:

Nghĩ rằng ngừng hoạt động là xong

Ngừng kinh doanh thực tế không làm doanh nghiệp tự chấm dứt tư cách pháp lý. Nếu không làm thủ tục giải thể đúng luật, doanh nghiệp vẫn có thể tiếp tục bị ghi nhận tồn tại trên hệ thống đăng ký doanh nghiệp. 

Ra quyết định giải thể khi chưa rà nợ và tranh chấp

Nhiều công ty ra quyết định rất nhanh nhưng chưa kiểm tra tình trạng thuế, bảo hiểm, hợp đồng, công nợ và tranh chấp đang tồn tại. Đây là nguyên nhân lớn khiến thủ tục bị kéo dài. 

Hồ sơ giải thể thiếu hoặc không trung thực

Luật quy định rõ người quản lý, chủ sở hữu, thành viên Hội đồng thành viên, thành viên hợp danh, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, người đại diện theo pháp luật phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác của hồ sơ. Nếu hồ sơ không chính xác hoặc giả mạo, họ có thể phải liên đới chịu trách nhiệm về quyền lợi người lao động, số thuế chưa nộp, các khoản nợ khác trong thời hạn 05 năm kể từ ngày nộp hồ sơ giải thể. 

Khi nào nên tìm văn phòng tư vấn pháp lý?

Bạn nên làm việc với luật sư hoặc văn phòng tư vấn pháp lý ngay khi doanh nghiệp có một trong các tình huống sau:

• Có nợ thuế, nợ bảo hiểm hoặc nợ lương
• Có hợp đồng đang thực hiện dở dang
• Có tranh chấp với khách hàng, đối tác hoặc cổ đông
• Có chi nhánh, văn phòng đại diện cần chấm dứt hoạt động đồng thời
• Cần giải thể nhanh nhưng vẫn muốn đi đúng quy trình
• Muốn rà trước rủi ro trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật

Với các doanh nghiệp đang có xung đột nội bộ hoặc giao dịch phức tạp, việc có luật sư đồng hành từ đầu thường tiết kiệm thời gian hơn nhiều so với tự làm rồi sửa hồ sơ từng bước.

Vì sao nên liên hệ Văn phòng Luật sư Dragon?

Tại Văn phòng Luật sư Dragon, chúng tôi không chỉ nhìn giải thể doanh nghiệp như một thủ tục hành chính. Chúng tôi xem đây là một quá trình pháp lý cần được xử lý gọn nhưng chắc, để doanh nghiệp chấm dứt hoạt động mà không để lại rủi ro kéo dài về sau.

Khi hỗ trợ khách hàng, chúng tôi thường đi theo 3 bước rõ ràng:

• Rà điều kiện giải thể và các điểm đang vướng
• Xây thứ tự xử lý nợ, lao động, thuế và hồ sơ
• Đại diện hoặc hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục đúng quy định

Đó cũng là lý do nhiều khách hàng tìm đến chúng tôi khi cần một văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội để xử lý việc giải thể công ty, tranh chấp nội bộ, công nợ và các hồ sơ có yếu tố thương mại. Nếu doanh nghiệp của bạn đồng thời phát sinh mâu thuẫn hợp đồng hoặc công nợ với đối tác, kinh nghiệm của đội ngũ luật sư chuyên giải quyết tranh chấp thương mại tại Dragon cũng là một lợi thế thực tế.

Thủ tục giải thể doanh nghiệp không quá khó nếu làm đúng ngay từ đầu, nhưng rất dễ kéo dài nếu doanh nghiệp không kiểm tra kỹ điều kiện giải thể, thứ tự thanh toán nợ, nghĩa vụ với người lao động và độ chính xác của hồ sơ. 

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, doanh nghiệp chỉ được giải thể khi đã thanh toán hết các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản khác và không trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài; đồng thời phải thực hiện đầy đủ các bước từ ra quyết định, công khai thông tin, thanh lý tài sản đến nộp hồ sơ giải thể đúng hạn. 

Nếu bạn đang cần hỗ trợ về thủ tục giải thể doanh nghiệp, muốn làm việc với một văn phòng tư vấn pháp lý hoặc cần rà thêm các rủi ro về công nợ, thuế, tranh chấp hợp đồng trước khi đóng công ty, hãy liên hệ Văn phòng Luật sư Dragon qua vanphongluatsu.com.vn. Chúng tôi sẽ cùng bạn đánh giá hồ sơ và chọn hướng xử lý phù hợp, gọn, đúng luật và an toàn hơn cho người quản lý doanh nghiệp.