Điều kiện nhận con nuôi 2026: Hồ sơ và thủ tục đăng ký

Cập nhật: 27/10/2026 · Biên soạn: Công ty Luật TNHH Dragon · Kiểm duyệt: Luật sư Nguyễn Minh Long

Nhận con nuôi không chỉ là chuyện tình cảm. Đây là thủ tục pháp lý để xác lập đầy đủ quyền và nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi. Thiếu một điều kiện, hồ sơ bị trả lại.

Bài viết này giải thích điều kiện, hồ sơ, nơi nộp và trình tự, kể cả trường hợp cha dượng, mẹ kế hoặc người thân ruột nhận con nuôi. Nội dung cập nhật đến tháng 10/2026, theo mô hình chính quyền hai cấp.

1. Thủ tục nhận con nuôi 2026 có gì mới?

Nghị định 06/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ 08/01/2025) bắt đầu đơn giản hóa hồ sơ nhờ khai thác dữ liệu điện tử. Nghị định 18/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 15/01/2026) tiếp tục sửa quy định về hồ sơ và thời hạn một số bước.

Điểm quan trọng nhất cho người dân: nếu UBND cấp xã khai thác được thông tin trong cơ sở dữ liệu thì bạn không phải nộp lại một số giấy tờ. Theo Điều 7 Nghị định 19/2011/NĐ-CP (văn bản hợp nhất), các giấy tờ đó có thể gồm:

• Hộ chiếu, căn cước hoặc giấy tờ nhân thân.
• Phiếu lý lịch tư pháp.
• Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân.
• Giấy khám sức khỏe.
• Giấy chứng tử của cha mẹ đẻ, với trẻ mồ côi.

Dữ liệu chưa có, thiếu hoặc sai thì cơ quan đăng ký yêu cầu bổ sung. Đừng dùng nguyên danh mục giấy tờ của bài hướng dẫn cũ rồi đi xin tất cả bản giấy ngay từ đầu.

2. Ai có thể được nhận làm con nuôi?

Theo Điều 8 Luật Nuôi con nuôi, người được nhận làm con nuôi về nguyên tắc là trẻ em dưới 16 tuổi. Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi chỉ được nhận trong hai trường hợp.

• Cha dượng hoặc mẹ kế nhận con riêng của vợ hoặc chồng.
• Cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu.

Một người chỉ có thể làm con nuôi của một người độc thân hoặc của hai người là vợ chồng. Giới hạn này nhằm bảo đảm trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường gia đình phù hợp.

3. Điều kiện nhận con nuôi của người nhận

Có nguyện vọng chưa đủ để đăng ký. Theo Điều 14, người nhận con nuôi trong nước phải đáp ứng bốn điều kiện.

• Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên.
• Có điều kiện về sức khỏe, kinh tế và chỗ ở bảo đảm việc chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con nuôi.
• Có tư cách đạo đức tốt.

Luật cũng loại trừ một số người không được nhận con nuôi. Ví dụ người đang bị hạn chế quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên. Hoặc người đang chấp hành hình phạt tù, chưa xóa án tích về một số tội xâm phạm trẻ em, gia đình, nhân phẩm. Nếu bạn nghi ngờ mình thuộc diện này, hãy hỏi luật sư trước khi nộp hồ sơ.

4. Cha dượng, mẹ kế hoặc người thân nhận con nuôi

Đây là nhóm có cơ chế thuận lợi hơn. Khi cha dượng nhận con riêng của vợ, mẹ kế nhận con riêng của chồng, hoặc cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu, Điều 14 không áp dụng hai điều kiện: hơn con nuôi 20 tuổi và điều kiện sức khỏe, kinh tế, chỗ ở.

Các điều kiện còn lại vẫn phải đáp ứng, và người nhận không thuộc diện bị cấm nhận con nuôi. Nếu việc nhận con nuôi gắn với ly hôn hoặc tái hôn, bạn xem thêm dịch vụ luật sư tư vấn ly hôn.

5. Hồ sơ nhận con nuôi năm 2026

Hồ sơ lập thành một bộ, gồm giấy tờ của người nhận và giấy tờ về trẻ được nhận. Chi tiết dưới đây theo nguyên tắc chung. Giấy tờ nào đã có trong dữ liệu có thể được miễn nộp.

Hồ sơ của người nhận con nuôi

• Đơn xin nhận con nuôi.
• Bản sao hộ chiếu, căn cước hoặc giấy tờ thay thế.
• Phiếu lý lịch tư pháp.
• Văn bản xác nhận tình trạng hôn nhân.
• Giấy khám sức khỏe do cơ sở y tế có thẩm quyền cấp.
• Văn bản xác nhận hoàn cảnh gia đình, chỗ ở và điều kiện kinh tế.

Giấy khám sức khỏe và giấy xác nhận hoàn cảnh gia đình chỉ có giá trị khi được cấp không quá 06 tháng trước ngày nộp hồ sơ.

Hồ sơ của trẻ được nhận làm con nuôi

• Giấy khai sinh.
• Giấy khám sức khỏe.
• Hai ảnh toàn thân, nhìn thẳng, chụp gần đây.
• Biên bản xác nhận trẻ bị bỏ rơi, nếu thuộc trường hợp này.
• Giấy chứng tử của cha mẹ đẻ, nếu trẻ mồ côi.
• Quyết định của Tòa án tuyên bố cha mẹ đẻ mất tích hoặc mất năng lực hành vi dân sự, nếu có.
• Quyết định tiếp nhận với trẻ đang ở cơ sở nuôi dưỡng.

Các giấy tờ về nguồn gốc của trẻ đặc biệt quan trọng. Không thể chỉ dựa vào sự đồng ý giữa người nhận và người đang chăm sóc trẻ mà bỏ qua tư cách pháp lý của cha mẹ đẻ hoặc người giám hộ. Nếu giấy khai sinh của trẻ có sai sót, xem bài cải chính hộ tịch.

6. Nộp hồ sơ nhận con nuôi ở đâu?

Việc nuôi con nuôi trong nước do UBND cấp xã đăng ký. Theo Điều 9 Luật Nuôi con nuôi, đó là UBND cấp xã nơi thường trú của người được giới thiệu làm con nuôi hoặc của người nhận con nuôi.

Bạn có ba cách nộp: trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến trên hệ thống dịch vụ công. Sau khi nhận hồ sơ, UBND cấp xã kiểm tra, lấy ý kiến của các bên liên quan và thực hiện đăng ký, giao nhận con nuôi theo trình tự của Nghị định 19/2011/NĐ-CP. Thời hạn từng bước đã được điều chỉnh nhiều lần, nên hãy hỏi cơ quan tiếp nhận để biết mốc hiện hành.

Trường hợp nhận con nuôi có yếu tố nước ngoài thuộc quy trình khác, do cơ quan chuyên trách giải quyết. Bạn nên nhờ luật sư xác định đúng thẩm quyền trước khi chuẩn bị hồ sơ.

7. Lệ phí nhận con nuôi

Lệ phí đăng ký nuôi con nuôi trong nước và các trường hợp được miễn do cơ quan nhà nước công bố trong thủ tục hành chính. Các văn bản đã nhiều lần sửa đổi, nên chúng tôi không nêu một con số cố định ở đây.

Hãy hỏi UBND cấp xã hoặc kiểm tra trên cổng dịch vụ công ngay khi nộp hồ sơ. Xác định sớm mình có thuộc diện được miễn hay không để tránh nộp khoản không cần thiết.

8. Sau khi đăng ký, quan hệ cha mẹ nuôi và con nuôi thế nào?

Khi việc nuôi con nuôi được đăng ký hợp pháp, giữa cha mẹ nuôi và con nuôi phát sinh quyền, nghĩa vụ như giữa cha mẹ và con. Về thừa kế, cha mẹ nuôi và con nuôi thuộc hàng thừa kế thứ nhất theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Chi tiết xem bài hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai.

Vì thế, đăng ký đúng ngay từ đầu giúp tránh tranh chấp về thừa kế và quyền nuôi dưỡng sau này.

9. Dịch vụ tư vấn nhận con nuôi tại Dragon

Thủ tục đã đơn giản hơn. Nhưng một số trường hợp vẫn dễ vướng: trẻ bị bỏ rơi, mồ côi, cha mẹ đẻ mất tích, nhận con riêng hoặc có yếu tố nước ngoài. Công ty Luật TNHH Dragon hỗ trợ:

• Kiểm tra điều kiện của người nhận và người được nhận làm con nuôi.
• Xác định đúng cơ quan có thẩm quyền.
• Rà soát hồ sơ theo quy định mới, tránh xin thừa giấy tờ.
• Tư vấn trường hợp được miễn điều kiện.
• Xử lý hồ sơ của trẻ bị bỏ rơi, mồ côi hoặc có hoàn cảnh pháp lý đặc biệt.

Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ. Đây là mức giá tham khảo, có thể thay đổi theo từng vụ việc. Xem thêm dịch vụ luật sư tư vấn luật hôn nhân gia đình.

Kết luận

Hãy nhớ ba điều. Điều kiện nhận con nuôi nằm ở Điều 14, người được nhận thường dưới 16 tuổi, hồ sơ nộp cho UBND cấp xã. Giấy tờ đã có trong dữ liệu thì không phải nộp lại. Cần luật sư kiểm tra điều kiện và hồ sơ, hãy gọi Dragon theo số bên dưới.

Bài viết được kiểm duyệt nội dung bởi Luật sư Nguyễn Minh Long, Công ty Luật TNHH Dragon.