Trả lời nhanh: Tội cố ý gây thương tích quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Điều luật có 5 khung hình phạt tăng dần theo tỷ lệ tổn thương cơ thể. Nhẹ nhất là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm. Nặng nhất là tù từ 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân. Riêng khoản 1 chỉ bị khởi tố khi bị hại có yêu cầu.
Cập nhật: 27/10/2026 · Biên soạn: Công ty Luật TNHH Dragon · Kiểm duyệt: Luật sư Nguyễn Minh Long
Một cú va chạm giao thông. Một cuộc cãi nhau với hàng xóm. Một mâu thuẫn gia đình. Rất nhiều vụ án cố ý gây thương tích bắt đầu từ những chuyện đời thường như vậy. Nhiều người chỉ tìm hiểu luật sau khi đã bị tạm giữ hoặc đã ký vào biên bản bất lợi.
Bài viết trình bày đầy đủ Điều 134: cấu thành tội phạm, từng khung hình phạt, khi nào cần yêu cầu của bị hại và trách nhiệm bồi thường dân sự. Nội dung cập nhật đến tháng 10/2026.
| Nội dung | Quy định hiện hành |
|---|---|
| Căn cứ pháp lý | Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015 |
| Khoản 1 | Tỷ lệ tổn thương 11-30%, hoặc dưới 11% kèm tình tiết định khung. Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù 06 tháng – 03 năm |
| Khoản 2 | Tù từ 02 năm đến 06 năm (tỷ lệ 31-60% và các trường hợp khác) |
| Khoản 3 | Tù từ 05 năm đến 10 năm (tỷ lệ từ 61% và các trường hợp khác) |
| Khoản 4 | Tù từ 07 năm đến 14 năm (làm chết người, biến dạng vùng mặt từ 61%…) |
| Khoản 5 | Tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân (làm chết 02 người trở lên…) |
| Chuẩn bị phạm tội (khoản 6) | Cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc tù từ 03 tháng đến 02 năm |
| Khởi tố theo yêu cầu bị hại | Chỉ với khoản 1 Điều 134 (Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự) |
| Luật mới | Luật 86/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) không sửa Điều 134 |
1. Tội cố ý gây thương tích là gì?
Đây là hành vi cố ý dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác tác động trái pháp luật lên thân thể người khác. Hậu quả là người đó bị thương tích hoặc tổn hại sức khỏe.
Vũ lực gồm đấm, đá, dùng hung khí, ném vật cứng. Thủ đoạn khác gồm dùng axit, hóa chất, bỏ độc. Khách thể bị xâm phạm là quyền được bảo vệ về sức khỏe và thân thể con người.
Về lỗi, người phạm tội biết hành vi có thể gây thương tích nhưng vẫn mong muốn hoặc để mặc hậu quả xảy ra. Đây là điểm phân biệt với tội vô ý gây thương tích.
2. Cấu thành tội cố ý gây thương tích
Mặt khách quan
- Có hành vi tác động trái pháp luật lên thân thể người khác.
- Có hậu quả thương tích hoặc tổn hại sức khỏe, xác định bằng tỷ lệ tổn thương cơ thể (%) theo kết luận giám định pháp y.
- Có quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả.
Mặt chủ quan
Lỗi cố ý, trực tiếp hoặc gián tiếp. Nếu mục đích là tước đoạt tính mạng nạn nhân thì chuyển sang tội giết người (xem mục 7).
Chủ thể
Người từ đủ 16 tuổi trở lên chịu trách nhiệm hình sự ở mọi khung. Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi chỉ chịu trách nhiệm hình sự ở khoản 3, 4, 5 Điều 134 theo Điều 12 Bộ luật Hình sự. Đó là các trường hợp tỷ lệ thương tật cao hoặc có tình tiết định khung nặng.
3. Các khung hình phạt theo tỷ lệ thương tật
Số năm tù cụ thể trong từng vụ phụ thuộc kết luận giám định và tình tiết hồ sơ. Bảng dưới đây giúp bạn hình dung mức độ.
| Khoản | Trường hợp tiêu biểu | Hình phạt |
|---|---|---|
| 1 | Tỷ lệ 11-30%. Hoặc dưới 11% kèm tình tiết như hung khí nguy hiểm, axit, nạn nhân dễ bị tổn thương | Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù 06 tháng – 03 năm |
| 2 | Tỷ lệ 31-60%. Hoặc 11-30% với từ 02 người trở lên, phạm tội từ 02 lần, tái phạm nguy hiểm | Tù 02 – 06 năm |
| 3 | Tỷ lệ từ 61%. Hoặc 31-60% với từ 02 người trở lên hay kèm tình tiết ở khoản 1 | Tù 05 – 10 năm |
| 4 | Làm chết người. Biến dạng vùng mặt từ 61%. Nhiều người, mỗi người từ 61% | Tù 07 – 14 năm |
| 5 | Làm chết từ 02 người trở lên. Hoặc nhiều người, mỗi người từ 61% kèm tình tiết nặng | Tù 12 – 20 năm hoặc tù chung thân |
| 6 | Chuẩn bị hung khí, axit, hóa chất nguy hiểm hoặc lập, tham gia nhóm để gây thương tích | Cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc tù 03 tháng – 02 năm |
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc cấm làm công việc nhất định từ 01 đến 05 năm.
Các tình tiết định khung thường gặp
- Dùng hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người.
- Dùng axit nguy hiểm hoặc hóa chất nguy hiểm.
- Phạm tội có tổ chức, có tính chất côn đồ hoặc tái phạm nguy hiểm.
- Đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc không có khả năng tự vệ.
- Đối với ông bà, cha mẹ, thầy giáo, cô giáo của mình, người nuôi dưỡng hoặc chữa bệnh cho mình.
- Thuê gây thương tích hoặc gây thương tích thuê.
Các tình tiết này có thể đẩy một vụ có tỷ lệ thương tật thấp lên khung nặng hơn.
Lời khai đầu tiên thường quyết định cả vụ án. Gọi luật sư Dragon trước khi ký biên bản. Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ (mức tham khảo).
4. Không có yêu cầu của bị hại thì có bị khởi tố không?
Khoản 1: cần yêu cầu của bị hại
Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, vụ án về khoản 1 Điều 134 chỉ được khởi tố khi bị hại yêu cầu. Nếu bị hại dưới 18 tuổi, có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất, hoặc đã chết, thì người đại diện yêu cầu.
Bị hại rút yêu cầu thì vụ án phải đình chỉ. Ngoại lệ: có căn cứ cho thấy việc rút do bị ép buộc, cưỡng bức. Khi đó cơ quan tiến hành tố tụng vẫn tiếp tục vụ án.
Khoản 2 trở lên: không phụ thuộc ý kiến bị hại
Từ khoản 2, cơ quan điều tra và viện kiểm sát có quyền xử lý dù bị hại đã hòa giải hoặc có đơn xin không xử lý. Lúc này, bồi thường chỉ là tình tiết giảm nhẹ.
Nhiều người tưởng hai bên viết đơn bãi nại là xong. Điều đó chỉ đúng với khoản 1. Hãy xác định đúng khung trước khi thỏa thuận.
5. Bồi thường thiệt hại song song với trách nhiệm hình sự
Người gây thương tích còn phải bồi thường theo Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015. Trách nhiệm này độc lập với việc bị xử lý hình sự. Thiệt hại được bồi thường thường gồm:
- Chi phí hợp lý cho cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe.
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị hại.
- Chi phí hợp lý và thu nhập bị mất của người chăm sóc.
- Khoản bù đắp tổn thất tinh thần do hai bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì áp dụng mức tối đa theo luật dân sự tại thời điểm giải quyết.
Phần dân sự có thể giải quyết ngay trong vụ án hình sự. Cũng có thể tách ra thành vụ kiện dân sự riêng.
6. Người dưới 18 tuổi và người đại diện
Người chưa thành niên gây thương tích vẫn có thể bị truy cứu theo độ tuổi nêu ở mục 2. Khi bồi thường, cha mẹ hoặc người đại diện theo pháp luật chịu trách nhiệm theo quy định dân sự.
Trường hợp nạn nhân là người dưới 18 tuổi, người đại diện của nạn nhân thực hiện quyền yêu cầu khởi tố và yêu cầu bồi thường.
7. Phân biệt với tội giết người
Hậu quả bên ngoài có thể giống nhau, nạn nhân tử vong. Nhưng bản chất pháp lý khác hẳn. Điểm khác nằm ở ý thức chủ quan của người phạm tội. Bạn xem thêm bài tội giết người theo Điều 123.
- Tội giết người: mong muốn hoặc bỏ mặc hậu quả chết người. Cơ quan tố tụng xem vị trí tấn công (đầu, ngực, bụng), hung khí, cường độ, số lần tấn công, mối quan hệ và động cơ.
- Cố ý gây thương tích làm chết người: chỉ có ý định gây thương tích. Hậu quả chết người xảy ra ngoài ý muốn. Trường hợp này xử theo khoản 4 Điều 134.
Định tội danh đúng hay sai quyết định cả khung hình phạt. Vì vậy, đây thường là điểm tranh luận chính của luật sư bào chữa.
Nếu hành vi xuất phát từ việc gây náo động nơi công cộng, hãy xem bài tội gây rối trật tự công cộng.
8. Khi nào cần luật sư và luật sư làm gì?
Nên mời luật sư ngay từ giai đoạn điều tra. Bị can có quyền nhờ người bào chữa từ khi bị tạm giữ theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Lời khai và biên bản đầu tiên thường ảnh hưởng đến toàn bộ vụ án. Xem hướng dẫn tại bài thủ tục mời luật sư bào chữa.
Luật sư bào chữa thường làm các việc sau:
- Xác định vụ việc thuộc khung nào, có phải khởi tố theo yêu cầu bị hại hay không.
- Nghiên cứu hồ sơ, đánh giá kết luận giám định pháp y, lời khai và vật chứng.
- Đề nghị giám định lại hoặc giám định bổ sung nếu có căn cứ nghi ngờ tỷ lệ thương tật.
- Thu thập tình tiết giảm nhẹ như bồi thường, thành khẩn khai báo, bị hại có lỗi một phần.
- Đề nghị hưởng án treo khi đủ điều kiện. Xem bài án treo điều kiện được hưởng.
- Bảo vệ quyền bồi thường của bị hại song song với vụ án hình sự.
Gửi thông tin qua Zalo. Luật sư Dragon báo hướng bào chữa, hồ sơ cần chuẩn bị và chi phí trước khi bạn quyết định.
9. Dịch vụ luật sư bào chữa của Dragon
Luật sư trưởng Nguyễn Minh Long tại trụ sở Công ty Luật Dragon.
Công ty Luật TNHH Dragon có trụ sở tại Long Biên, Hà Nội và chi nhánh tại Hải Phòng. Luật sư hỗ trợ cả người bị buộc tội lẫn người bị hại:
- Tư vấn quyền, nghĩa vụ và cách làm việc với cơ quan điều tra.
- Bào chữa tại các giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử.
- Đàm phán bồi thường, xin giảm nhẹ hình phạt.
- Đại diện bị hại yêu cầu bồi thường thiệt hại.
- Xem thêm dịch vụ luật sư hình sự và luật sư bào chữa cho người bị bắt tạm giam.
Phí tư vấn trực tiếp từ 500.000 đồng/giờ. Đây là mức giá tham khảo, có thể thay đổi theo từng vụ việc.
Giải đáp nhanh
Câu hỏi thường gặp: Tội cố ý gây thương tích
1Tỷ lệ thương tật bao nhiêu phần trăm thì bị khởi tố hình sự về tội cố ý gây thương tích?▼
Từ 11% trở lên đã đủ căn cứ xử lý theo khoản 1 Điều 134. Dưới 11% vẫn có thể bị xử lý nếu có tình tiết như dùng hung khí nguy hiểm, axit, hoặc nạn nhân là trẻ em dưới 16 tuổi, phụ nữ có thai. Tỷ lệ phải do giám định pháp y kết luận.
2Hai bên đã bồi thường và viết đơn bãi nại thì có bị xử lý hình sự nữa không?▼
Chỉ với khoản 1 Điều 134, đơn rút yêu cầu của bị hại làm đình chỉ vụ án. Từ khoản 2 trở lên, cơ quan tố tụng vẫn xử lý. Việc bồi thường chỉ được xem là tình tiết giảm nhẹ.
3Cố ý gây thương tích làm nạn nhân tử vong thì bị xử tội gì?▼
Nếu chỉ có ý định gây thương tích và hậu quả chết người ngoài ý muốn thì xử theo khoản 4 Điều 134, tù từ 07 đến 14 năm. Nếu chứng minh được ý định tước đoạt tính mạng thì bị truy tố về tội giết người theo Điều 123, khung hình phạt cao hơn.
4Ngoài bị xử lý hình sự, người gây thương tích có phải bồi thường không?▼
Có. Trách nhiệm hình sự và dân sự tồn tại song song. Người gây thương tích phải bồi thường chi phí cứu chữa, thu nhập bị mất, chi phí người chăm sóc và tổn thất tinh thần theo Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015.
5Bị tạm giữ vì nghi cố ý gây thương tích thì có nên mời luật sư ngay không?▼
Nên mời càng sớm càng tốt. Bị can có quyền nhờ người bào chữa ngay từ giai đoạn tạm giữ. Lời khai và biên bản đầu tiên thường ảnh hưởng lớn đến kết quả vụ án.
Kết luận
Hãy nhớ ba điều. Khung hình phạt đi từ cải tạo không giam giữ đến tù chung thân, tùy tỷ lệ thương tật và tình tiết định khung. Chỉ khoản 1 mới cần yêu cầu của bị hại, từ khoản 2 trở lên thì không. Bồi thường dân sự không thay thế trách nhiệm hình sự. Dù bạn là người bị buộc tội hay bị hại, hãy gọi luật sư Dragon sớm theo số bên dưới.
Bài viết được kiểm duyệt nội dung bởi Luật sư Nguyễn Minh Long, Công ty Luật TNHH Dragon.
Luật sư Công ty Luật TNHH Dragon bào chữa cho bị can, bị cáo và bảo vệ quyền lợi bị hại, từ giai đoạn điều tra đến xét xử.
