Chỉ vì cần vài trăm nghìn đồng, một số người đồng ý mở tài khoản ngân hàng, giao thẻ ATM, SIM điện thoại, mật khẩu hoặc mã OTP cho người khác sử dụng. Đến khi tài khoản xuất hiện dòng tiền lừa đảo, chủ tài khoản mới nhận ra mình có thể bị ngân hàng phong tỏa tài khoản, bị cơ quan công an triệu tập, xử phạt hành chính hoặc thậm chí bị khởi tố. Vậy mua bán tài khoản ngân hàng phạm tội gì, bán một tài khoản có bị đi tù không và cần xử lý thế nào khi tài khoản đã được sử dụng để nhận tiền bất hợp pháp? Bài viết dưới đây của Công ty Luật TNHH Dragon sẽ phân tích theo quy định đang áp dụng trong năm 2026.
Mua bán tài khoản ngân hàng phạm tội gì?
Hành vi thường được gọi là “mua bán tài khoản ngân hàng” có thể dẫn đến 3 tầng trách nhiệm pháp lý khác nhau:
- Bị xử phạt vi phạm hành chính nếu mua, bán, thuê, cho thuê, mượn hoặc cho mượn tài khoản nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Bị truy cứu về Tội thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng theo Điều 291 Bộ luật Hình sự.
- Bị xem xét về tội danh khác như đồng phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, sử dụng mạng máy tính để chiếm đoạt tài sản hoặc rửa tiền nếu biết rõ mục đích phạm tội nhưng vẫn cung cấp, quản lý hoặc chuyển tiền qua tài khoản.
Như vậy, không thể chỉ căn cứ vào việc người bán nhận được bao nhiêu tiền để kết luận có phạm tội hay không. Cơ quan tố tụng còn xem xét số lượng tài khoản, nội dung thỏa thuận, mức độ nhận thức, mục đích sử dụng tài khoản và vai trò thực tế của từng người.
Tội mua bán trái phép thông tin tài khoản ngân hàng theo Điều 291
Điều 291 Bộ luật Hình sự quy định trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán hoặc công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng của người khác.
Khung hình phạt thứ nhất
Người thực hiện hành vi có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm khi thuộc một trong các trường hợp:
- Liên quan đến từ 20 tài khoản đến dưới 50 tài khoản;
- Thu lợi bất chính từ 20 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng.
Khung hình phạt thứ hai
Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm nếu:
- Liên quan đến từ 50 tài khoản đến dưới 200 tài khoản;
- Phạm tội có tổ chức;
- Có tính chất chuyên nghiệp;
- Thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng;
- Tái phạm nguy hiểm.
Khung hình phạt thứ ba
Mức hình phạt có thể là phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 2 năm đến 7 năm khi:
- Liên quan đến từ 200 tài khoản trở lên;
- Thu lợi bất chính từ 200 triệu đồng trở lên.
Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền bổ sung từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến 5 năm, thậm chí bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Không phải cứ dưới 20 tài khoản là không phạm tội
Một cách hiểu sai khá phổ biến là: “Chỉ bán dưới 20 tài khoản thì không bị xử lý hình sự”. Điều này không hoàn toàn chính xác. Điều 291 sử dụng điều kiện theo hướng lựa chọn: số lượng tài khoản hoặc số tiền thu lợi bất chính. Vì vậy, đối với hành vi thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 291, dù số lượng dưới 20 tài khoản nhưng thu lợi bất chính từ 20 triệu đồng trở lên thì vẫn có thể bị truy cứu.
Bên cạnh đó, ngay cả khi chưa đạt các ngưỡng của Điều 291, người cung cấp tài khoản vẫn có thể bị xem xét về vai trò đồng phạm nếu biết rõ tài khoản được sử dụng để lừa đảo, nhận tiền phạm tội hoặc che giấu nguồn gốc tài sản.
Mức phạt hành chính khi mua bán tài khoản ngân hàng từ ngày 09/02/2026
Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 09/02/2026 quy định mức phạt mới đối với hành vi mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán hoặc mua bán thông tin tài khoản thanh toán.
| Hành vi vi phạm | Mức phạt đối với cá nhân |
|---|---|
| Liên quan từ 1 đến dưới 10 tài khoản và chưa đến mức truy cứu hình sự | 100–150 triệu đồng |
| Liên quan từ 10 tài khoản trở lên và chưa đến mức truy cứu hình sự | 150–200 triệu đồng |
Mức phạt trong bảng là mức áp dụng đối với cá nhân. Nếu chủ thể vi phạm là tổ chức thì mức phạt bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân. Người vi phạm còn bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi mua bán, cho thuê hoặc cho mượn tài khoản.
Điểm đáng lưu ý là Nghị định không chỉ xử phạt hành vi “bán tài khoản”. Các hành vi cho thuê, cho mượn hoặc đứng tên tài khoản để người khác quản lý cũng có thể bị xử phạt. Do đó, lý do “tôi chỉ cho bạn mượn, không nhận tiền” không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm.
Bán một tài khoản ngân hàng có bị đi tù không?
Việc bán một tài khoản không đồng nghĩa chắc chắn bị phạt tù, nhưng cũng không có nghĩa là hành vi hợp pháp. Nếu một người bán một tài khoản, nhận vài trăm nghìn đồng và chưa có dấu hiệu tham gia vào hành vi phạm tội khác, trường hợp này có thể chưa đủ ngưỡng truy cứu theo Điều 291. Tuy nhiên, người đó vẫn có nguy cơ bị phạt hành chính từ 100 triệu đồng đến 150 triệu đồng theo quy định hiện hành.
Ngược lại, dù chỉ liên quan đến một tài khoản, người đứng tên vẫn có thể bị xử lý hình sự khi có tài liệu chứng minh họ:
- Biết tài khoản được dùng để nhận tiền lừa đảo nhưng vẫn đồng ý cung cấp;
- Trực tiếp đăng nhập, xác nhận giao dịch hoặc chuyển tiền theo yêu cầu;
- Cung cấp SIM điện thoại, mã OTP, dữ liệu sinh trắc học để duy trì hoạt động của tài khoản;
- Nhận tiền công theo tỷ lệ dòng tiền hoặc theo từng giao dịch;
- Giúp chuyển tiền qua nhiều tài khoản nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp;
- Tiếp tục hỗ trợ sau khi biết tài khoản đã bị sử dụng vào hoạt động phạm tội.
Theo quy định về đồng phạm, người giúp sức là người tạo điều kiện về tinh thần hoặc vật chất cho việc thực hiện tội phạm. Vì vậy, việc không trực tiếp nhắn tin lừa đảo hoặc không trực tiếp chiếm đoạt tiền chưa đủ để loại trừ trách nhiệm hình sự nếu người cung cấp tài khoản biết và cố ý hỗ trợ.
Khi nào người bán tài khoản có thể bị xem xét về tội lừa đảo hoặc rửa tiền?
Trường hợp biết tài khoản được dùng để lừa đảo
Nếu người bán biết rõ tài khoản được dùng để nhận tiền của người bị hại nhưng vẫn bàn giao, xác nhận giao dịch hoặc hỗ trợ rút và chuyển tiền, họ có thể bị xem xét với vai trò người giúp sức trong vụ án chiếm đoạt tài sản.
Tội danh cụ thể có thể là lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản, tùy thuộc thủ đoạn mà nhóm phạm tội sử dụng.
Tuy nhiên, không thể suy luận rằng cứ có tiền lừa đảo chuyển vào tài khoản là chủ tài khoản đương nhiên trở thành đồng phạm. Cơ quan tố tụng phải chứng minh yếu tố biết rõ mục đích phạm tội và cố ý tạo điều kiện.
Trường hợp tham gia chuyển tiền để che giấu nguồn gốc
Nếu chủ tài khoản biết tiền có nguồn gốc từ hoạt động phạm tội nhưng vẫn thực hiện chuyển tiền qua nhiều tài khoản, đổi tiền, rút tiền hoặc chuyển tiếp theo chỉ đạo nhằm che giấu nguồn gốc tài sản thì có thể bị xem xét về Tội rửa tiền.
Trong một vụ án được Bộ Công an công bố tháng 4/2026, các bị can đã mở nhiều tài khoản tại Việt Nam, cho một công ty lừa đảo ở nước ngoài thuê và trực tiếp chuyển toàn bộ tiền nhận được sang các tài khoản khác. Những người này bị khởi tố về hành vi rửa tiền; cơ quan điều tra đã rà soát dòng tiền, tần suất giao dịch và vai trò của từng người.
Điều này cho thấy ranh giới giữa người “chỉ bán tài khoản” và người tham gia rửa tiền phụ thuộc rất lớn vào mức độ nhận thức và hành động sau khi tài khoản nhận tiền.
Cơ quan điều tra thường xem xét những tài liệu nào?
Khi giải quyết vụ việc liên quan đến tài khoản ngân hàng được sử dụng để nhận tiền bất hợp pháp, cơ quan tiến hành tố tụng thường đối chiếu tổng thể các nhóm tài liệu sau:
Tin nhắn và nội dung thỏa thuận
Các cuộc trò chuyện trên Zalo, Telegram, Facebook, WhatsApp hoặc nền tảng tuyển dụng có thể thể hiện:
- Giá mua hoặc thuê tài khoản;
- Mục đích sử dụng;
- Yêu cầu giao thẻ, SIM, mật khẩu hoặc OTP;
- Tiền công theo giao dịch;
- Hướng dẫn cách trả lời ngân hàng hoặc cơ quan công an.
Dòng tiền và số tiền hưởng lợi
Sao kê ngân hàng có thể được sử dụng để xác định:
- Số tiền đã đi qua tài khoản;
- Người chuyển và người nhận;
- Thời điểm rút hoặc chuyển tiền;
- Khoản hoa hồng mà chủ tài khoản nhận được;
- Việc giao dịch diễn ra một lần hay thường xuyên.
Mức độ quản lý tài khoản
Cơ quan điều tra cũng có thể làm rõ ai là người giữ điện thoại, SIM, thẻ ATM; ai đăng nhập ứng dụng; ai thực hiện xác thực sinh trắc học và ai trực tiếp chuyển tiền.
Hành vi sau khi phát hiện bất thường
Việc người đứng tên chủ động báo ngân hàng, yêu cầu khóa tài khoản, trình báo cơ quan công an và cung cấp chứng cứ có thể phản ánh khác với trường hợp tiếp tục chuyển tiền, xóa tin nhắn hoặc hướng dẫn người khác đối phó.
Các vụ án được công bố gần đây cho thấy hoạt động mua bán tài khoản thường gắn với việc tập hợp số lượng lớn tài khoản, giao cả SIM và thông tin đăng nhập, sau đó sử dụng để nhận và phân tán tiền lừa đảo. Có vụ án liên quan đến 117 tài khoản của học sinh, có vụ liên quan đến hơn 1.000 tài khoản và số tiền thu lợi hàng tỷ đồng.
Luật sư hỗ trợ vụ án mua bán tài khoản ngân hàng
Các vụ việc liên quan đến tài khoản ngân hàng thường có lượng dữ liệu lớn, gồm sao kê, thiết bị điện tử, tin nhắn, lịch sử đăng nhập và nhiều người tham gia ở các địa phương khác nhau. Chỉ một lời khai thiếu chính xác hoặc mâu thuẫn với dữ liệu ngân hàng cũng có thể làm thay đổi cách cơ quan điều tra đánh giá vai trò của người đứng tên.
Công ty Luật TNHH Dragon hỗ trợ khách hàng tại Hà Nội và trên toàn quốc trong các công việc:
- Đánh giá dấu hiệu xử phạt hành chính hoặc truy cứu hình sự;
- Xác định nguy cơ bị xử lý theo Điều 291 hoặc với vai trò đồng phạm;
- Rà soát sao kê, tin nhắn và chứng cứ điện tử;
- Hướng dẫn chuẩn bị bản tường trình và tài liệu chứng minh;
- Tham gia làm việc cùng người bị tố giác, người bị buộc tội;
- Bào chữa cho bị can, bị cáo trong vụ án hình sự;
- Bảo vệ quyền lợi của người có tài khoản bị giả mạo hoặc chiếm quyền sử dụng.
Mua bán tài khoản ngân hàng không phải là cách kiếm tiền đơn giản và ít rủi ro. Ngay cả khi chỉ bán hoặc cho mượn một tài khoản, cá nhân vẫn có thể bị phạt từ 100 triệu đồng đến 150 triệu đồng nếu chưa đến mức xử lý hình sự. Trường hợp liên quan đến nhiều tài khoản hoặc thu lợi bất chính từ 20 triệu đồng trở lên có thể bị truy cứu theo Điều 291 với mức hình phạt cao nhất 7 năm tù. Nếu biết tài khoản được sử dụng để nhận, chuyển hoặc che giấu tiền phạm tội, người đứng tên còn có nguy cơ bị xem xét với vai trò đồng phạm lừa đảo hoặc về hành vi rửa tiền.
Việc định tội không chỉ phụ thuộc vào số lượng tài khoản mà phải căn cứ vào ý thức chủ quan, nội dung thỏa thuận, số tiền hưởng lợi, quyền kiểm soát tài khoản và hành động thực tế của từng người. Do đó, người đã bán, cho thuê hoặc cho mượn tài khoản nên sớm khóa tài khoản, bảo toàn chứng cứ và tham vấn luật sư trước khi làm việc với cơ quan có thẩm quyền.
